منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٣٨ - پيدا كردن قضيه حملى و ايجاب و سلب و كليت و جزويت و آنچه اندر خور اين بود

شد. و اين را موجبه‌ [١] معدوله خوانند. و اگر خواهيم‌ [٢] كه سالبه بود، گوئيم: زيد نيست بينا.

و فرق ميان اين هر دو آنست- كه، اگر زيد اندر [٣] جهان نبود، شايد- كه گوئى: زيد نيست بينا، زيرا كه آن را- كه زندگى نيست، بينا [٤] نبود.

و نشايد كه‌ [٥] گوئى: نا [٦] بيناست، الا آنگاه- كه زيد بجاى بود.

و [٧] اگر پرسند كه گفتار ما [٨]- كه زيد نيست نابينا، موجب است- يا سالب؟ گوئيم: سالب است، زيرا كه: نابينا محمول است، و لفظ نيست او را نفى كردست‌ [٩]، و اين را [١٠] سالبه معدوله خوانند، چون اين دانسته آمد- بايد كه، دانسته آيد- كه:

موضوع يا لفظى كلّى‌ [١١] بود، يا لفظى‌ [١٢] جزوى.

[١] - باشد الخ- كب- ن،- شد و اين موجب را- ط،- شد و اين موجبه را- آ.

[٢] - خواهى- آ.

[٣] - اگر در- ن.

[٤] - بى: آن را كه- آ،- كه كسى را الخ- ط،- كه آن زيد كه نيست الخ- د،- كه آن زيد كه نه بود بينا- ن.

[٥] - بى: و- ن،- بى: كه- ه- كب.

[٦] - بى: نا- م- ك.

[٧] - بى: و- كب،- آنگاه كه زيد بجهان الخ- ط،- آنگاه كن كه زيد بجهان- آ.

[٨] - بى: كه گفتار ما- كب.

[٩] - بى: است- كب- ن،- كرده است- د- م- ك- ط- ه- ل.

[١٠] - بى: را- ط.

[١١] - لفظ الخ- كب- د،- لفظى كه- آ.

[١٢] - بى: لفظى- ل،- لفظ- كب،- و يا لفظ- د.