منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٦٥ - باز نمودن حال قياسهاء شكل اول

يا اندر [١] هر دو محمول بود، و اين را [٢] شكل دوم خوانند.

يا اندر [٣] هر دو موضوع بود، و اين را [٤] شكل سوم خوانند.

و حكم مقدّم و تالى از متّصل همچنين است- كه‌ [٥] حكم موضوع و محمول حملىّ است.

و [٦] از دو سالب قياس نيايد، و از هر [٧] دو جزوى قياس نيايد، و هرگاه كه صغرى سالب بود، و كبريش‌ [٨] جزوى بود قياس نيايد، پس هر شكلى را خصوصيتها هست‌ [٩].

باز نمودن حال قياسهاء شكل اول‌

شكل اوّل را دو فضيلت‌ [١٠] است:

يكى آن كه‌ [١١] قياسهاى او را حجّتى نبايد كه درست كند- كه قياس‌اند [١٢]، و نه چنين است،- حال دو شكل ديگر.

[١] - در- ن.

[٢] - بى: را- م- ك،- محمول و اين را- ن.

[٣] - و يا در- ن.

[٤] - بى: و- ه- كب،- و او را- ن.

[٥] - از متصل و منفصل همچنين الخ- س- د،- از متصل همچون- ن.

[٦] - بى: و- كب،- حملست و- ن.

[٧] - بى: هر- م- ك- ه- ط- آ- د- ظ،- نيايد از- ن.

[٨] - بى: بود و- ه،- بود كبريش- ع- د،- بود و كبرى- كب.

[٩] - خاصيتهائى الخ- كب،- خاصيتهائى خصوصيتها الخ- ق،- خصوصيتهاست- د.

[١٠] - فضل- ن.

[١١] - بى: كه- م- ك،- بى‌آنكه:- ط- د.

[١٢] - آيد- ه- ط- كب- ع- س،- است- د.