تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٨ - ميان اجل و عمل

ولى در نزد خدا معلوم است. چون آن مدت به سر آيد، تمديد نمى‌شود. پس بايد در هر لحظه منتظر فرا رسيدن آن باشيم، نه كس از آن فرار تواند كرد و نه آن اجل به تأخير مى‌افتد و نه ما را قدرتى است كه با آن توانيم برآمد. تنها به يك وسيله مى‌توان چنگ زد، آن هم تا فرصت باقى است عمل صالح.

وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ‌- هر امتى را مدت عمرى است.» يعنى مدت زمانى كه شخص در خلال آن امكان آن دارد كه به ياد خدا افتد و ايمان خويش مستحكم گرداند.

فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ‌- و چون فراز آيد يك ساعت پس و پيش نشوند.» چه دردناك است كه اين اجل به سر آيد و ما برگ و توشه‌اى از عمل صالح براى آخرت نيندوخته باشيم.

[٣٥] پس بايد براى فرارسيدن آن زمان تغيير ناپذير و حتمى آماده بود و اين آمادگى ميسر نشود مگر با پذيرفتن رسالات الهى.

يا بَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي‌- اى فرزندان آدم! هر گاه پيامبرانى از خود شما بيايند و آيات مرا بر شما بخوانند.» بر شما واجب است كه اين رسولان را اجابت كنيد، زيرا آنان هر چيزى را به روشنى برايتان بيان مى‌كنند.

/ ٣١٠ فَمَنِ اتَّقى‌ وَ أَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ‌- كسانى كه پرهيزگارى كنند و به صلاح آيند بيمى بر آنها نيست و خود غمگين نمى‌شوند.» بيمى بر آنها نيست به سبب اعمال صالح آنها و اينان از رسيدن اجل خود و پايان يافتن مهلت خويش نمى‌ترسند كه حسابشان پاك است و از محاسبه‌شان باكى نيست. بر گذشته خود اندوهگين نيستند، زيرا عمر خويش در اعمال صالح صرف كرده‌اند و در آن ايام خود را براى چنين روزى آماده مى‌كرده‌اند. چه بسا وقتى قرآن مى‌گويد: «پرهيزگارى كنند» مراد جنبه نفسى است و چون مى‌گويد «به صلاح آيند» جنبه عملى را در نظر دارد.