تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤ - شك چرا و چگونه
خداوند آفريننده عدم و وجود است و مقدّر و مدبّر آنهاست.
بسا كه ناظر به اين حقيقت باشد آنجا كه مىفرمايد
وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ و تاريكيها و روشنايى پديدار كرد.» يعنى تاريكيها نماد هر عدمى باشد و روشنايى نماد هر وجودى. در برابر اين قدرت و حكمت مطلقه از ما جز سپاس چه كار ساخته است؟ سپاسگزارى همان موضع والايى است كه بايد در برابر پروردگارمان برگزينيم كه بسى از موضع كفار كه به پروردگارشان شرك مىورزند دور است. آنان خدا را با بتانى كه در فروترين درجات هستند يكسان مىشمارند و پروردگار ما از آنچه مشركانش وصف مىكنند بسى برتر و والاتر است.
ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ با اين همه كافران با پروردگار خويش ديگرى را برابر مىدارند.»
شك چرا و چگونه
؟ [٢] آدمى در اين جهان پهناور محاط در حيطه قدرت خداوند است و بايد كه به اين حقيقت اعتراف كند و در آن ترديد روا ندارد. زيرا شك گاه تصادفى است بىهيچ سابقه و گاه از هوا و هوس يا احساس و امثال آنها سرچشمه مىگيرد در مسئله خدا از اين گونه شك نشانى نمىيابيم زيرا خداوند آشكارتر از آن است كه بشر در آن شك كند. [١]/ ١٤ خاستگاه اين ترديد بسته بودن ديدگان آدمى است از نگريستن در شواهد توحيد و رويگردانى از ادلّه و مجادله در حق است پس از يقين بدان.
[١] - در دعاى عرفه حضرت امام حسين عليه السلام آمده است: «الهي ترددي في الآثار يوجب بعد المزار، فاجمعني عليك بخدمة توصلني اليك. كيف يستدل عليك بما هو في وجوده مفتقر اليك. أ يكون لغيرك من الظهور ما ليس لك حتى يكون هو المظهر لك! متى غبت حتى تحتاج الى دليل يدل عليك و متى بعدت حتى تكون الآثار هي التي توصل اليك. عميت عين لا تراك عليها رقيبا و خسرت صفقة عبد لم يجعل له من حبك نصيبا». مفاتيح الجنان/ ٣٤٢- دار الاضواء.