تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥ - شك چرا و چگونه

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضى‌ أَجَلًا وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ‌ اوست كه شما را از گل بيافريد و عمرى مقرر كرد: مدتى در نزد او معين. با اين همه ترديد مى‌ورزيد.» انسان از گل آفريده شده از اين رو بدان گرايش دارد و دوست دارد كه در آن جاودانه بماند بنا بر اين براى او دشوار است كه به سوى حق برانگيخته شود.

و نيز از آنجا كه انسان از گل آفريده شده شايسته آن است كه در برابر آفريدگارش خاشع باشد و بزرگى نفروشد.

همچنين آدمى را قدرت و توان معينى است. سلولهاى بدنش تحليل مى‌روند و استخوانهايش سست مى‌شوند و عاقبت بر آستان مرگ فرود مى‌آيد.

و اين مرگ گاه در اثر يك تصادف اتومبيل است يا ابتلا به بيمارى سرطان، يا كشته شدن در جنگ يا عوامل ديگر.

مردن به گونه نخستين براى او مقدر است هم چنان كه سرنوشت هر موجود زنده و غير زنده‌اى است. اما مرگ به صورت دوم قضايى است كه خداوند براى او مقرر كرده و آن را در دفتر والاى خود نگاشته است.

[٣] پس اللَّه است، خداوند آسمانها و زمين، او فرمانرواى آنهاست مرجع امور آنهاست.

وَ هُوَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ فِي الْأَرْضِ‌ در آسمانها و زمين اوست كه خداوند است.» زيرا اوست كه امور آسمانها و زمين را سامان مى‌دهد و به آنها آگاه است و اين امرى محال است كه خداوند سامان دهنده/ ١٥ امور جهان باشد و از خفاياى آن بى‌خبر.

يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَ جَهْرَكُمْ‌ نهان و آشكارتان را مى‌داند.» خداوند داناى نهان است آن سان كه داناى آشكار است (بر خلاف انسان) نهان همان چيزى است كه از نخست تكوين مى‌يابد و سپس در برابر مردم هويدا مى‌شود. مانند دانه كه در زير خاك است و در آن يك سلسله تحولات شيميايى‌