تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٢ - آيين ابراهيم

/ ٢٥٦ رابعا: در تربيت فرزندانم خطا نمى‌كنم و از اموالم به نحو صحيح سود مى‌برم و با دوستانم به پاكى و صحت رفتار مى‌كنم.

مشاهده مى‌شود كه چگونه عدم انحراف از راه راست و استقامت در يك پديده خارجى اثر مى‌گذارد و در آن دگرگونى به وجود مى‌آورد. چنين است عدم انحراف پيامبران كه از بارزترين نشانه‌ها بر صدق دعوى ايشان است. و چنين است حال علما و مصلحان جامعه.

قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ‌- بگو: پروردگار من مرا به راه راست هدايت كرده است.» رفتن به راه راست عمل طبيعى بشر نيست، بلكه براى تحقق اين امر محتاج به روشهاى عملى است. وقتى كه تو بخواهى از جنگلى بگذرى نياز به يك نقشه دارى و حال آن كه راه زندگى از راه جنگل پيچيده‌تر است براى عبور از اين راه كجاست نقشه تو؟ آرى نقشه تو همان دين تو است.

دِيناً قِيَماً- دينى همواره استوار.» دين همواره استوار چيزى نيست كه سابقه نداشته باشد، همان خط اجتماعى صحيحى است كه در روش ابراهيم متبلور شده است.

مِلَّةَ إِبْراهِيمَ‌- آيين ابراهيم.» و ابراهيم خود براى رهايى مردم از انحرافات مبارزه مى‌كرد.

حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ‌- دين حنيف ابراهيم و او از مشركان نبود.» ابراهيم دهها انديشه مختلف را طرد كرد تا به مقام يكتا پرستى رسيد و با صدها اعمال فشار مبارزه كرد تا به مقام آزادى از هر گونه شرك نايل آمد. صدها بند را شكست تا آزاد شد، از قيد خانواده رهايى يافت و تا سخن پدرش (عمش) آزر را رد كرد با يك جامعه كافر رو به رو شد و هر قدرت جابره‌اى را به استهزاء گرفت/ ٢٥٧ حتى براى اجابت امر پروردگارش پسرش را در راه خدا قربانى نمود تا عنوان حنيف پيدا كرد. ابراهيم هيچ كس و هيچ چيز را شريك خدا نشناخت.