الغارات - تلخیص و ترجمه عبدالمحمد آیتی - الصفحة ٢٤٧ - حواشى بخش اوّل
هر كس خواهان ثواب آن جهانى باشد به او مىدهيم و شاكران را پاداش خواهيم داد. آل عمران/ ١٤٥.
فسطاط، شهرى در مصر در ساحل شرقى نيل. اين شهر را عمرو بن العاص در سال ٢٠ هجرى كه مصر را فتح كرد، بنا نموده بود. (معجم البلدان ياقوت)
عبد الرحمن بن ابى بكر، نام مادرش رومان بود. از پدر و مادر برادر عايشه بود. در جنگ بدر در زمره كفار بود كه بعدها اسلام آورد. در جنگ جمل در كنار خواهر خود عايشه بود. در سال ٥٥ يا ٥٦ در مكه درگذشت.
قمر/ ٤٤.
حميم آب جوشان و غسلين چرك و پليدى است كه از شكم اهل جهنم بيرون مىآيد.
بر گرفته از آيات ٤٤، ٤٥ و ٤٧ سوره مائده.
داود بن ابى عوف سويد تميمى ابو الجحّاف، از راويان شيعه و از اصحاب امام جعفر صادق (ع) است (تقريب التهذيب و رجال شيخ طوسى)
عبد اللّه بن شداد بن الهاد. ابو الوليد كنيه داشت. از بزرگان تابعين و ثقات ايشان در جنگ نهروان در كنار على (ع) بود. بر حجاج بن يوسف خروج كرد و در نبرد دجيل به سال ٨١ به قتل رسيد.
ابو اسحاق، شادروان محدث احتمال داده كه ابو اسحاق سبيعى باشد. (رك به شماره ٣٧) يا ابو اسحاق دوسى از موالى بنى هاشم.
نوّاء فروشنده نوا يعنى هسته خرما و ديگر ميوهها.
جندب بن عبد اللّه ازدى از اصحاب امير المؤمنين على (ع) است.
نابغه نام مادر عمرو بن عاص است.
از ياران و كارگزاران على (ع) بود.
مالك بن جون (يا جور يا جوين) از كسانى است كه از على (ع) روايت مىكنند. (رك الغارات محدث/ ذيل صفحه ٣٠٠)
يوسف/ ١٠٦.
جمعه/ ٢.
توبه/ ١٢٨.
آل عمران/ ١٦٤.
جمعه/ ٤.
مراد خوارج است.
آزادشدگان، در معنى «طلقاء» است كه ابو سفيان پدر معاويه و خاندان او نيز در آن زمرهاند پس از فتح مكه رسول اللّه (ص) بر آنان منت نهاد و به جاى آنكه اسيرشان كند آزادشان كرد.
بلاد جزيره رك به شماره ١٢٨.
شادروان محدث نوشته كه ابن سليم معلوم نشد كه كيست. ممكن است سليم بن اسود باشد يا سليم بن بلج فزارى يا سليم بن قيس هلالى.
حوارين، از قراء حلب در ناحيه حمص. (مراصد الاطلاع)
از عبارت بر مىآيد كه جملهاى چند از اول روايت افتاده و در نسخههاى اصل نبوده است.
زياد بن خصفه تيمى. از اصحاب امير المؤمنين (ع) و پس از او از اصحاب امام حسن (ع). (رك محدث الغارات، ص ٣٣٦)
عبد اللّه بن وأل از وجوه شيعه و از اصحاب على (ع) بود كه با مردم كوفه به جنگ امام حسين آمد ولى بعدها از توابين شد و در اين راه كشته شد (در سال ٦٤).