تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازي - عسکر حقوقی - الصفحة ٣٧٨
بنا بر آنچه گفته شد، تفسير ابوالفتوح از اين نظر تفسيرى است كه به اسلوب و سبك واعظانه نوشته و تدوين شده است و مى توان گفت قسمت اعظم مطالب اين تفسير كبير مجالس متعدّد وعظ است كه مبسوطاً تهيّه شده و مؤلّف بر اثر آشفتگى و نابسامانى اوضاع اجتماعى و تشتّت و پراكندگى بين فرق اسلامى و آراء و عقائد متضادّ پيروان آنان خود را ناگزير ديد كه در اثناى آن به مجادلات و مناظرات مذهبى نيز پرداخته، نظر خويش را اظهار نمايد.
شيوه واعظان در مجالس وعظ و تذكير چنان است كه پس از بيان يك مقدّمه كوتاه، جهت جلب توجّه و جمعيّت خاطر مستمعين در توجيه و تبيين مسئله مورد نظر به بحث و مذاكره مى پردازند و با بيانى ساده، كه در خور فهم عوامّ باشد، به تشريح مطلب مبادرت مى كنند و در اثناى سخن از ذكر اشعار مناسب (چه فارسى و چه عربى) كه در عين حال موجب عبرت و تنبّه شنونده باشد و نيز از استناد به آيات قرآنى و احاديث نبوى و علوى و سخنان ائمّه اطهار و بزرگان علم و ادب و سالكان طريق حقّ و همچنين از تمثّل به داستانها و حكايات خوددارى نمى كنند تا در خلال بيانات خود شنوندگان را بيدار سازند و به آنچه مقصود و منظور نهايى است، نائل آيند.
شيخ همين شيوه ديرينه را در نهايت كاردانى و مهارت و با احاطه به قرآن و احاديث و احكام فقهى و نظريات علماى فرق مختلف اسلامى و توجّه به ادب زبان پارسى و عربى، در تفسير خود دنبال كرده و هر جا كه فرصتى داشته، در تأييد اظهارات خود به بيان سرنوشت عبرت انگيز يكى از سالكان حق پرداخته و در تشريح و توجيه مطلب تا جلب توجّه كامل شنونده و بيدارى و هشيارى وى، آن چنان قلم برداشته كه گويى خود در مجلس وعظ به سخن برخاسته است و با كمى دقّت وامعان نظر به خوبى مى توان قضاوت نمود كه تفاوت فيمابين يك مجلس