تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازي - عسکر حقوقی - الصفحة ١٢٨
و نيز در فهرست مذكور از فرزند ابوبكر احمد جدّ دوّم شيخ، چنين ياد كرده:
شيخ [١] مفيد ابو محمّد عبدالرّحمن بن احمد بن الحسين نيشابورى خزاعى، شيخ اصحاب بود در رى، حافظ و واعظ. در اطراف بلاد شرقاً و غرباً سفر كرد و احاديث را از مخالف و مؤالف سماع نمود و او را مؤلّفات است؛ از آن جمله سفينة النّجاة فى مناقب اهل البيت العلويات الرّضويات، امالى، عيون الأخبار، مختصراتى در وعظ و زواجر. خبر دادند ما را به كتب مزبوره، جماعتى از جمله: سيّدين مرتضى و مجتبى پسران داعى حسين، و برادرزاده صاحب ترجمه شيخ امام جمال الدّين ابوالفتوح خزاعى. صاحب ترجمه نزد سيّدين علم الهدى، و برادرش رضى، و شيخ ابو جعفر طوسى، و مشايخ سالار، و ابن البرّاج، و كراجكى قرائت نمود. خداى بر ايشان همگى رحمت كناد.
از اشارات منتجب الدّين و نيز آنچه در لسان الميزان ابن حجر عسقلانى (ج ۳، ص ۴۰۴ ـ ۴۰۵) و معالم العلماء ابن شهر آشوب و رياض العلماء راجع به اعضاى خاندان شيخ مذكور است، به خوبى استنباط مى شود كه همگى از داناترين و بصيرترين مردم به حديث و رجال و ديگر علوم بوده اند و در محضر درس بعضى از آنها بيش از سه هزار نفر حاضر مى شده اند. آنان مؤلّفات متعدّدى در علوم دارند و غالباً به شغل و حرفه تدريس و وعظ و تذكير اشتغال داشته بودند.
ابوالفتوح را مى توان به عنوان يك فقيه و محدّث، يك واعظ و مذكّر، يك دانشمند شهير، يك مفسّر، و بالأخره استاد نثر پارسى درى و يكى از اعلام ادبيّات زبان ملّى ايران نام برد. آثار علمى و ادبى او به زبان پارسى بايد مورد توجّه و تحقيق ما قرار گيرد تا به مقام شامخ وى در اين زبان پى برد.