تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازي - عسکر حقوقی - الصفحة ٣١٦
اگر زن آزاد بود و اگر برده و اگر آبستن بود، عدّه يش ابعد الاجلين باشد (تفسير ابوالفتوح رازى، ج ۱، ص ۴۰۰). [١]
و مانند «روزه يش»:
آنچه محرّمات و واجبات است، نمازش واجب نبود يا درست نيايد و روزه يش درست نباشد (تفسير ابوالفتوح رازى، ج ۱، ص ۳۷۳). [٢]
و نيز مانند «اندازه يش».
و متعه دهى ايشان را بر توانگر باشد اندازه يش بر درويش اندازيش بر خود دارى واجب را بر نيكوكاران (تفسير ابوالفتوح رازى، ج ۱، ص ۳۹۹). [٣]
ممكن است اين روش (موقع افزودن «ش» يايى هم بر سر آن در مى آوردند) تحت تأثير لهجه رى باشد كه متمايلاً به كسره و كسره مضاف به ياء تبديل شده باشد.
۱۴. ديگر از خصوصيّات نثر تفسير شيخ آوردن پيشاوند «ها»ست بر سر افعال.
در اين مورد يادآور مى شويم كه به كار بردن «ها» كهنه و قديمى است و درباره لسان اهل قومس و جرجان، المقدس در كتاب احسن التقاسيم نوشته:
زبان قومس و جرجان نزديك به يكديگر است و در زبانشان هاء به كار مى برند و مى گويند: ها ده و ها كن (يعنى بده و بكن)، و اين زبان را حلاوتى است» (ص ۳۶۸).
«هاى» مورد اشاره صاحب احسن التقاسيم هم اكنون در لهجه هاى سمنان و دامغان و شاهرود و نيز در لهجه طبرستان مورد استعمال دارد و مردم اين نقاط، مثلاً در شهميرزاد و بابل، به جاى بده مى گويند: «هاده» و به جاى بكن مى گويند: «هاكون