تحقيق در تفسير ابوالفتوح رازي - عسکر حقوقی - الصفحة ٩٣
«فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» ؛ مزد ايشان بدهى؛ يعنى مهر ايشان تمام بدهى به تمام و كمال؛ براى آنكه چون يك بار خلوت كرد، مهر به تمام واجب باشد و ديگر مفسّران و فقهاء گفتند كه نكاح متعه است. آن گه خلاف كردند؛ بعضى گفتند منسوخ است و بعضى گفتند محكم است. آنان كه گفتند منسوخ است، بعضى گفتند: در بدايت اسلام حلال بود، آن گه منسوخ شد. بعضى دگر گفتند: بيشتر از سه روز حلال نبود؛ پس از آن حرام شد. آن گه خلاف كردند در وقت فسخ و تحريم او، بعضى گفتند عام خيبر بود. بعضى دگر گفتند عام الفتح بود، و در اين معنى اخبارى مختلف و مضطرب روايت كردند متفاوت اللفظ و المعنى كه ينقض بعضه بعضاً. و بعضى دگر از علماء گفتند: آيه محكم است و منسوخ نيست و اين مذهب اهل البيت است و عبداللّه عباس و عبداللّه مسعود و سعيد جبير و ابى كعب در قرائت اين قوم از صحابه، و در مصحف ابى و عبداللّه مسعود چنين است كه: «فما استمعتم به منهن إلى اجل مسمّى فاتوهنّ اجورهنّ». حنين بن ثابت گفت عبداللّه عباس مُصْحَفى به من داد، گفت: اين مصحف ابىّ است و آنجا نوشته بود: «فما استمتعتم به منهنّ الى اجل مسمّى». داوود روايت كرد از ابو بصير كه گفت: از عبداللّه عباس پرسيدم از نكاح متعه. مرا گفت: سورة النساء نمى خوانى؟ گفتم: كجا؟ گفت: «فما استمتعتم به منهنّ الى اجل مسمّى فاتوهنّ اجورهنّ». گفت: ما چنين نمى خوانيم. گفت: «و اللّه لهكذا انزلها اللّه ثلث مرّات»؛ به خداى كه خداى اين آيه چنين نازل كرد! سه بار اين حديث سوگند ياد كرد. ابو رجاء العطاردى گفت: عمران بن حصين را پرسيدم از نكاح متعه. گفت: به تحليل آن آيتى محكم از كتاب خداى فرود آمد، و هو قوله تعالى: «فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمّى فاتوهنّ