ص ۵۱۲)، على احد وجهين (ج ۱، ص ۷۱۵)، على حد واحد من الكشف والبيان (ج ۱، ص ۴۱۳) على التقريب لخواطر السامعين (ج ۱، ص ۶۵۱)، على تقدير الرجس الصادر من جهت الاوثان (ج ۱، ص ۳۶۴)، على اختلاف اجناسكم وصوركم والوانكم واخلاقكم واحوالكم (ج ۱، ص ۷۱۵)، على سبيل الاستحباب (ج ۱، ص ۴۱۲)، جالساً على قارعاً الطريق (ج ۱، ص ۴۶۳)، على قول اكثر المفسرين (ج ۱، ص ۲۳۰)، على اصولكم (ج ۱، ص ۲۹۴)، على ضرب من التقدير (ج ۱، ص ۷۱۵)، و هذا عند الشافعى (ج ۱، ص ۲۹۵).
اين جمله ها و عبارات و كلمات به قدرى است كه احصاى آنها ميسر نيست؛ بايد به مجلدات تفسير مراجعه نمود و نمونه هاى متعددى نظير آنچه به عنوان مثال ذكر كرده ام بدست آورد.

خصوصيات دستورى

در باب خصوصيات دستورى، بايد متذكر بود كه قسمتى از اين خصوصيات دستورى و حتى شيوه املايى تفسير كبير ابوالفتوح، در كتب علمى قرون سابقه و كتبى كه در زمان شيخ تأليف گرديده، ديده مى شود و لذا نمى توان آنها را در زمره خصوصيات دستورى تفسير شيخ منحصراً قرار داد، ولى براى نشان دادن همه اين قواعد معمول و رايج، شواهد متعددى از متن تفسير فراهم نمود و آنها را در هر مورد تحليل و تجزيه كرد تا براى كسانى كه راجع به قواعدى دستور زبان فارسى مشغول مطالعه و در صدد تحقيق و تتبع مى باشند، راهنمايى مفيد و مورد استفاده باشد. من در نظر ندارم كه همه اين جزئيات را در اين جلسه به عرض شما برسانم؛ زيرا ميل ندارم بيش از وقتى كه كنگره در اختيار من قرار داده، موجبات تصديع را فراهم آورم و لذا به نقل رئوس مطلب اكتفاء مى كنم و مطالعه تفصيل اين مبحث را