باشد و مادام كه دلايل قطعى ديگر اين نظر را نقض نكند، بايد سال وفات ابوالفتوح را در فاصله سنوات ۵۵۴ و ۵۶۰ق دانست ـ واللّه اعلم بالصواب.
تفسير عربى: شيخ ابوالفتوح خود در صفحه ۲، سطر ۶، جلد اوّل تفسير، به تفسير تازى چنين اشاره مى كند:
پس چون جماعتى از دوستان و بزرگان از اماثل و اهل علم و تديّن اقتراح كردند كه در اين باب جمعى بايد كردن، چه اصحاب ما را تفسيرى نيست مشتمل بر اين انواع. واجب ديدم اجابت كردن ايشان و وعده دادن به دو تفسير: يكى به پارسى و يكى به تازى، جز كه به پارسى مقدّم شد بر تازى؛ براى آنكه طالبان اين بيشتر بودند و فايده هر كسى بدو عام تر بود.
از اين اشاره كه بگذريم در كتاب النَّقض شيخ عبدالجليل رازى، كه معاصر و همزمان شيخ بوده، درباره تفسير عربى وى مى نويسد:
خواجه امام ابوالفتوح رازى صاحب بيست مجلّد تفسير قرآن است كه علماء و ائمّه هر طايفه آن را طالب اند و به مطالعت آن ميل دارند و ظاهراً اكثر آن مجلّدات از تفسير عربى او مى باشد؛ چه تفسير فارسى شيخ تقريباً ۱۲۰ هزار بيت يا قدرى بيشتر است و آن را در چهار مجلّد، منتها در هشت مجلّد، مى توان قرار داد و خيلى كمتر از بيست مجلّد مى شود.
ديگر اشارات مرحوم قزوينى است در خاتمة الطبع ضميمه جلد پنجم تفسير ابوالفتوح.
يكى در ذيل ج ۵، ص ۶۲۷ كه مى نويسد:
... در خصوص اينكه عدد بيست مجلّد، كه مؤلّفين رجال ذكر كرده اند، راجع به همين تفسير فارسى ابوالفتوح رازى بوده است، نه به تفسير عربىِ مشكوك او، اصلاً عموم نسخ خطّى تفسير فارسى كه به دست است به