برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٧ - ادامه سوره يس

(وَ إِنْ نَشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلا صَرِيخَ لَهُمْ وَ لا هُمْ يُنْقَذُونَ).

به يك موج عظيم فرمان مى‌دهيم كشتى آنها را واژگون كند! يا به يك گرداب مأموريت مى‌دهيم آنها را در كام خود فرو بلعد! يا به يك طوفان دستور مى‌دهيم آنها را مانند يك پر كاه بردارد و در وسط امواج پرتاب كند! اين ماييم كه اين نظام را تداوم مى‌بخشيم، تا آنها بهره گيرند، و اگر گهگاه حوادثى از اين قبيل مى‌فرستيم براى اين است كه اهميت نعمتى را كه در آن غرقند بدانند.

(آيه ٤٤)- و سر انجام در اين آيه براى تكميل سخن فوق مى‌افزايد: «مگر باز هم رحمت ما شامل حال آنها شود، و تا زمان معينى (كه پايان زندگى آنهاست) از اين زندگى بهره گيرند» (إِلَّا رَحْمَةً مِنَّا وَ مَتاعاً إِلى‌ حِينٍ).

آرى! با هيچ وسيله‌اى آنها نمى‌توانند نجات يابند جز اين كه نسيم رحمت ما بوزد و لطف ما به يارى آنها بشتابد.

(آيه ٤٥)- از آنجا كه در آيات گذشته سخن از بحثهاى مهمى از آيات پروردگار در پهنه جهان هستى بود، در اينجا عكس العمل كفار لجوج را در برابر آيات الهى، و همچنين دعوت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و انذار به عذاب پروردگار بيان مى‌كند.

نخست مى‌فرمايد: «و هنگامى كه به آنها گفته مى‌شود از آنچه پيش رو و پشت سر شماست از عذابهاى الهى بپرهيزيد، تا مشمول رحمت الهى شويد» اعراض مى‌كنند و روى گردان مى‌شوند (وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَ ما خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ).

منظور از «ما بين ايديكم» مجازاتهاى دنياست كه نمونه‌اى از آن در آيات قبل ذكر شده، و منظور از «ما خلفكم» مجازاتهاى آخرت است كه در پشت سر دارند، و تعبير به «پشت سر» به خاطر آن است كه هنوز نيامده، گويى پشت سر انسان در حركت است، و سر انجام روزى به او مى‌رسد و دامانش را مى‌گيرد، و منظور از پرهيز كردن از اين مجازاتها اين است كه عوامل آن را ايجاد نكنند و به تعبير ديگر