برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦ - فضيلت تلاوت سوره

(آيه ١١)-

شأن نزول:

هنگامى كه اسلام از طرف قشرهاى فقير و باديه نشين و تهيدست بسرعت مورد استقبال قرار گرفت چرا كه هم منافع نامشروعى نداشتند كه به خطر بيفتد، و هم مغز آنها از باد غرور انباشته نبود، و هم قلبهائى پاكتر از قشر مرفّه و عيّاش و هوسباز داشتند.

مغروران مستكبر گفتند: اين چه آئينى است كه پيروانش انبوهى باديه نشين فقير و تهيدست و كنيزان و بردگانند؟ اگر مكتب معقولى بود هرگز نبايد افراد سطح پائين و منحط اجتماع از آن استقبال كنند؛ اما ما كه در سطح بالا قرار داريم و چشم و چراغ جامعه هستيم عقب بمانيم! اين آيه و سه آيه بعد از آن نازل شد و به آنها پاسخ داد.

تفسير:

شرط پيروزى، ايمان و استقامت است- قرآن همچنان اعمال و گفتار كافران و انحرافات آنها را مورد بحث و بررسى و نكوهش قرار مى‌دهد، نخست به اين گفتار غرور آميز و دور از منطق آنها اشاره كرده، مى‌گويد: «كافران در باره مؤمنان چنين گفتند: اگر ايمان و اسلام چيز خوبى بود هرگز آنها بر ما پيشى نمى‌گرفتند»! (وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا لَوْ كانَ خَيْراً ما سَبَقُونا إِلَيْهِ).

اينها يك مشت افراد فقير و بى‌سر و پا، روستائى و برده و كم معرفتند! چگونه ممكن است آنها حق را بفهمند و به آن اقبال كنند، ولى ما چشم و چراغهاى اين جامعه از آن غافل و بى‌خبر بمانيم؟! لذا در پايان آيه با اين تعبير لطيف به آنها پاسخ داده، مى‌گويد: «چون خود آنها به وسيله قرآن هدايت نشدند به زودى مى‌گويند: اين يك دروغ قديمى است»! (وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ).

يعنى؛ آنها نخواسته‌اند به وسيله قرآن هدايت شوند، نه اين كه هدايت قرآن كمبودى داشت.

(آيه ١٢)- سپس به دليل ديگرى براى اثبات حقانيت قرآن و نفى تهمت مشركان كه مى‌گفتند: اين يك دروغ قديمى است پرداخته، مى‌گويد: از نشانه‌هاى صدق اين كتاب بزرگ اين است كه: «پيش از آن، كتاب موسى كه پيشوا و رحمت‌