برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٤ - فضيلت تلاوت سوره

(آيه ٦٢)- گوشه‌اى از عذابهاى جانكاه دوزخيان: بعد از بيان نعمتهاى روح بخش و پر ارزش بهشتى، به بيان عذابهاى دردناك و غم انگيز دوزخى مى‌پردازد، و آن چنان ترسيمى از آن مى‌كند كه در مقايسه با نعمتهاى پيشين در نفوس مستعد عميقا اثر مى‌گذارد و آنها را از هر گونه زشتى و ناپاكى باز مى‌دارد.

نخست مى‌فرمايد: «آيا اين (نعمتهاى جاويدان بهشتى بهتر است يا درخت (نفرت انگيز) زقوم»؟! (أَ ذلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ).

واژه «شجره» هميشه به معنى «درخت» نيست گاه به معنى گياه نيز مى‌آيد، و قرائن نشان مى‌دهد كه منظور از آن در اينجا «گياه» است.

(آيه ٦٣)- سپس قرآن به بعضى از ويژگيهاى اين گياه پرداخته، مى‌گويد: «ما آن را مايه درد و رنج ظالمان قرار داديم» (إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ).

اشاره به اين كه آنها هنگامى كه نام «زقوم» را شنيدند به سخريه و استهزا پرداختند و از اين رو وسيله‌اى براى آزمايش اين ستمگران شد.

(آيه ٦٤)- سپس مى‌افزايد: «آن درختى است كه در قعر جهنم مى‌رويد» (إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ).

ولى اين ظالمان مغرور به سخريه ادامه دادند و گفتند: مگر ممكن است گياه يا درختى از قعر جهنم برويد؟ آتش كجا و درخت و گياه كجا؟

گويا آنها از اين نكته غافل بودند كه اصولى كه بر زندگى آن جهان (آخرت) حاكم است با اين جهان بسيار تفاوت دارد.

(آيه ٦٥)- سپس مى‌افزايد: «شكوفه آن مانند سرهاى شياطين است»! (طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ).

اين تشبيه براى بيان نهايت زشتى و چهره تنفر آميز آن است.

(آيه ٦٦)- سر انجام قرآن مى‌گويد: آنها [مجرمان‌] از آن مى‌خورند و شكمها را از آن پر مى‌كنند»! (فَإِنَّهُمْ لَآكِلُونَ مِنْها فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ).

اين همان فتنه و عذابى است كه در آيات قبل به آن اشاره شد، خوردن از اين گياه دوزخى با آن بوى بد و طعم تلخ با آن شيره‌اى كه تماسش با بدن مايه سوزندگى‌