برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٨ - فضيلت تلاوت سوره

و زور و اجبارى در كار نبود! (وَ ما كانَ لَنا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ).

«بلكه خود شما قومى طغيانگر و متجاوز بوديد» و خلق و خوى ستمگرى شما باعث بدبختيتان شد (بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طاغِينَ).

و چه دردناك است كه انسان ببيند رهبر و پيشواى او كه يك عمر دل به او بسته بود موجبات بدبختى او را فراهم كرده است، سپس از او بيزارى مى‌جويد.

حقيقت اين است كه هر كدام از اين دو گروه از جهتى راست مى‌گويند.

(آيه ٣١)- لذا اين گفتگوها به جايى نمى‌رسد، و سر انجام اين پيشوايان گمراه به اين واقعيت اعتراف مى‌كنند، مى‌گويند: «اكنون فرمان پروردگارمان بر همه ما مسلّم شده (و حكم عذاب در باره همه صادر گرديده) و همگى از عذاب او مى‌چشيم» (فَحَقَّ عَلَيْنا قَوْلُ رَبِّنا إِنَّا لَذائِقُونَ).

شما طاغى بوديد و سرنوشت طغيانگران همين است، و ما هم گمراه و گمراه كننده.

(آيه ٣٢)- «ما شما را گمراه كرديم همان گونه كه خود گمراه بوديم» (فَأَغْوَيْناكُمْ إِنَّا كُنَّا غاوِينَ).

بنابر اين چه جاى تعجب كه همگى در اين مصائب و عذابها شريك باشيم؟

(آيه ٣٣)- سرنوشت اين پيشوايان و آن پيروان: به دنبال بيان مخاصمه پيروان و پيشوايان گمراه در قيامت در كنار دوزخ كه در آيات گذشته آمد، در اين آيه سرنوشت هر دو گروه را يك جا بيان كرده، و عوامل بدبختى آنها را شرح مى‌دهد كه هم بيان درد است و هم ذكر درمان.

نخست مى‌فرمايد: «همه آنها [پيشوايان و پيروان گمراه‌] در آن روز در عذاب الهى مشتركند» (فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ).

البته اشتراك آنها در اصل عذاب مانع تفاوتها و اختلاف دركات آنها در دوزخ و عذاب الهى نيست، چرا كه مسلما كسى كه مايه انحراف هزاران انسان شده است هرگز در مجازات، همسان يك فرد عادى گمراه نخواهد بود.

(آيه ٣٤)- سپس براى تأكيد بيشتر مى‌افزايد: «ما اين گونه با مجرمان رفتار