شده اند . [١] و بالاخره در چهار مورد نيز عدالت ، [٢] هدايت ، [٣] خلافت [٤] و حفظ دين [٥] توسط امامان عليهم السلام مطرح شده است . در ادامه ضمن دسته بندى روايات ، بررسى منابع و سعه علم امام را در كتاب الحجة الكافى پى مى گيريم .

يكم . سرچشمه هاى غيبى علم امام

الف . امام ، حامل علوم قرآن

خداى تعالى مى فرمايد : «وَ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَـبَ تِبْيَـنًا لِّكُلِّ شَىْ ءٍ وَ هُدًى وَ رَحْمَةً وَ بُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ» ؛ [٦] و ما قرآن را بر تو نازل كرديم كه بيانگر همه چيز است و براى مسلمانان ، هدايت و رحمت و بشارت است . خداوند ، در آيه فوق تصريح مى فرمايد كه در قرآن ، بيان همه چيز آمده است . امّا بر اساس حديث امام باقر عليه السلام ، هيچ كس نمى تواند ادعا كند كه همه علوم قرآن ، اعم از ظاهر و باطن ، نزد اوست الّا اوصيا عليهم السلام . [٧] همچنين در حديث منصور بن حازم از امام صادق عليه السلام ، تصريح شده كه حجّيت قرآن يا استفاده از آن ، نياز به كسى دارد كه حامل علوم قرآن باشد . به همين جهت

[١] درباره رابطه وجوب طاعت و علم ، ر. ك : الكافى ، ج ١ ، ص ٢٦١ و ٢٦٢ .[٢] معناى عدل ، وضع الشى ء فى موضعه است . لذا امام ، براى برقرارى عدل ، بايد به حقايق اشياء ، عالم باشد تا آنها را در جاى مناسب خود به كار گيرد .[٣] براى هدايت به حق ، بايد نسبت به حقيقت عالم بود .[٤] خلافت خدا همان مقام وجوب طاعت است . براى روشن شدن رابطه وجوب طاعت و علم ر. ك : الكافى ، ج ١ ، ص ٢٦١ و ٢٦٢ .[٥] براى حفظ دين ، بايد بن دين عالم بود .[٦] سوره نحل ، آيه ٨٩ .[٧] الكافى ، ج ١ ، ص ٢٢٨ .