عرض كردم: بعد از آن كه همه امور مكتوب تمام شد، خداوند چه مى كند؟ فرمود: خدا منزّه است. خدا بعد از آن، هر چه بخواهد، احداث مى كند. پس نتيجه مى گيريم كه اين آيه و رواياتى كه در تفسير آن نقل گرديد، به روشنى بيان مى كنند كه خداوند سبحان، هر لحظه و هر آن، كارى جديد انجام مى دهد و اين گونه نيست كه هر آنچه در عالم پديد مى آيد، همه از ازل نوشته شده و چيز جديدى غير از آنچه از قديم تقدير شده، به وجود نمى آيد؛ بلكه تقديرات و احكام پيشين، همه در تغيير و تبديل اند و تقديرات و احكام جديدى، جاى آنها را مى گيرند .

٢ . آيه هر لحظه در شأنى بودن خداوند متعال

«كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِى شَأْنٍ» ؛ [١] هر روز، او در كارى است. دلالت آيه، اين است كه خداى تعالى، هر روز در شأنى تازه است. يعنى هر روز، چيز تازه اى را كه نبوده است، ايجاد مى كند و آنچه موجود بوده، از بين مى برد. امير المؤمنين عليه السلام در ضمن خطبه اى مى فرمايد: الحمد للّه الذى لا يموت و لا تنقص عجائبه. لأنّه كلّ يوم فى شأن من إحداث بديع لم يكن...؛ [٢] حمد مى كنم خدايى را كه نمى ميرد و عجايبش به پايان نمى رسد؛ چرا كه او، هر روز در شأن تازه اى است و چيزى كه هيچ سابقه وجودى نداشت، ايجاد مى كند. در روايتى ديگر نيز آمده است: زمانى كه عثمان، جناب عمار را به ربذه تبعيد مى كرد، امام حسين عليه السلام براى تسلّى خاطر عمّار، فرمود: يا عمار! إنّ اللّه ـ تبارك و تعالى ـ قادر أن يغير ماترى و هو كلّ يوم فى شأن؛ [٣]

[١] سوره الرحمن، آيه ٢٩.[٢] الكافى، ج ١، ص ١٤١.[٣] همان، ج ٨، ص ٢٠٦.