مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٢٠٠
روايت كرده اند ، غالبا از ثقات هستند و مطابق تحقيقاتى كه در اين زمينه صورت گرفته است ، حدود ٤١/٢ درصد از روايات او را محمّد بن جعفر اسدى كوفى و تقريبا شش دهم درصد آن را محمّد بن حسن طائى رازى نقل كرده اند كه همگى آنها از ثقات اماميّه معرفى شده اند و بلكه آخرين آنها از اصحاب اجماع است . هـ . همچنين طبق بررسى هايى كه صورت گرفته، غالب كسانى كه صالح از آنها روايت نموده است ، از راويان ثقات هستند . به عبارتى ديگر ، با تفحّصى در سيره تحديث اين راوى ، چنين حاصل مى شود كه وى در نقل حديث ، اين گونه نبوده است كه از هر كسى نقل بكند ؛ بلكه همانند غالب راويان و محدّثان شيعه ، دأب او بر اين بوده است كه يا از افراد ثقه نقل كند و يا اگر احيانا در موارد نادرى از افراد ضعيف روايتى را نقل كرده است ، نفس روايت با توجّه به قراين ديگر ، معتبر بوده است . طبق بررسى اى كه ما در اين زمينه انجام داديم ، در دامنه ميراث حديثى او در كتب اربعه ، حدود ٦٧ درصد از رواياتش ، از اشخاص ثقه نقل شده اند و در مورد شانزده درصد آنها ، در خصوص وثاقتشان اختلاف نظر وجود دارد و تنها سه درصد از رواياتى كه وى از آنها روايت نموده ، ضعيف هستند و حدود ٥/٥ درصد از روايات خودش را از حسين بن يزيد نوفلى نقل نموده است كه راوى سوم اين سند محسوب مى گردد . [١] بنا بر اين ، با توجّه به همه مطالبى كه تا كنون به عرض رسيد ، هر چند كه توثيق صريحى از ناحيه مصادر مهمّ رجالى در خصوص صالح بن ابى حمّاد وجود ندارد ، ولى در مقام نتيجه گيرى مى توان اين شخص را به عنوان راوى اى كه ملحق به ثقات است ، شناخت و در واقع ، اصحاب به روايات اين شخص اعتماد نموده و نقل كرده اند .
[١] رجال النجاشى ، ص ١٩٨ ، ش ٥٢٦ .[٢] ر . ك : خلاصة الأقوال ، ص ٣٥٩ ؛ التحرير الطاووسى ، ص ٣٠٧ ؛ نقد الرجال ، ج ٢ ، ص ٤٠٤ ؛ و... .[٣] رجال ابن الغضائرى ، ص ٧٠ .[٤] رجال الكشّى ، ص ٥٦٦ ، ش ١٠٦٨ .[٥] رجال الطوسى ، ص ٤٢٨ ، ش ٦١٥١ .[٦] رجال النجاشى ، ص ٣٣٤ ، ش ٨٩٦ .[٧] ر . ك : برنامه نرم افزارى دراية النور ، ذيل «صالح بن أبى حمّاد الرازى» ، شاخه «روى عنه» .[٨] ر . ك : برنامه نرم افزارى دراية النور ، ذيل «صالح بن أبى حمّاد الرازى» ، شاخه «روى عن» .