مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ١٣٨

را مى شناسند. حديث اوّل . امام زين العابدين عليه السلام مى فرمايد: مَا بَهِمَتِ الْبَهَائِمُ فَلَمْ تُبْهَمْ عَنْ أَرْبَعَةٍ : مَعْرِفَتِهَا بِالرَّبِّ وَ مَعْرِفَتِهَا بِالْمَوْت و ... ؛ [١] چهار چيز براى چهارپايان هم معلوم است: معرفت به پروردگار ، معرفت مرگ و.... حديث دوم . امام صادق عليه السلام مى فرمايد: مَهْمَا أُبْهِمَ عَلَى الْبَهَائِمِ مِنْ شَىْ ءٍ فَلَا يُبْهَمُ عَلَيْهَا أَرْبَعَةُ خِصَالٍ : مَعْرِفَةُ أَنَّ لَهَا خَالِقا و ... ؛ [٢] چهارپايان ، اگر از همه چيز هم بى اطلاع باشند ، از چهار خصلت بى اطلاع نيستند: معرفت به پروردگار و... در حديثى ديگر ، قضيه قحطى اى كه در زمان حضرت سليمان عليه السلام اتفاق افتاده بود ، نقل گرديده كه حضرت سليمان بنا بر خواسته امّت خويش ، با آنها براى طلب باران ، به سوى صحرا مى رود و در راه ، با مورچه اى برخورد مى كند كه دست هاى خويش را به سوى آسمان بلند كرده بود و مى گفت: «خداوندا! ما آفريده اى از خلايق تو هستيم . از روزىِ تو هيچ غنايى نداريم ؛ ما را به گناه فرزندان آدم هلاك مكن!» . حضرت سليمان با ديدن اين صحنه به ياران خويش مى گويد: «باز گرديد كه به طلب باران ديگران ، برايتان باران رسيد!» . در اين حديث ، آمده است كه مردم در آن زمان ، هيچ سالى به اندازه باران آن سال ، باران نديده بودند. [٣] مضمون اين احاديث با آيات قرآن كريم ، توافق كامل دارد. شعور حيوانات ، بلكه تمام موجودات ، در قرآن كريم ، به صراحت بيان گرديده و به تسبيح گفتن آنها تأكيد