اين نظام ، داراى سه زيرْنظام است : نظام بنيادى ، نظام تخصّصى و نظام عمومى ، كه نظام عمومى ، خودْ داراى مراتبى است و اين سه نظام ، مانعة الجمع نيستند ؛ امّا كسانى كه مى توانند در بحث هاى بنيادى قرآنْ كاوش كنند ، زيبنده نيست كه به جزئى از نظام عمومى اكتفا نمايند ، و يا كسانى كه در حوزه بحث هاى تخصّصى قرآنْ كارآيى دارند ، بايد در اين حوزه ، تلاشى در خور و پسنديده داشته باشند .

الف . سطح بنيادى

زيربناى بسيار از شُبهات در مسائل قرآنى ، مربوط به نزول قرآن و وحيانى بودن آيات آن ، جمع آورى و كتابت آن ، مصون بودن آن از تحريف ، و اعجاز قرآن است . مستشرقانى مانند گُلْدزيهر و نولدكه در باره اين مباحث ، كتاب هايى نوشته اند و هنوز هم بازار آن ، گرمىِ خاصّ خود را دارد . [١] شيخ كلينى ، در اين زمينه ، رواياتى را نقل كرده است . در روايتى ، به نقل از حفص بن غياث ، آورده است كه با توجّه به آيه «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِى أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْءَانُ» ، [٢] از امام صادق عليه السلام در باره چگونگى نزول قرآن در طول بيست سال سؤال مى كند . امام عليه السلام مى فرمايد : نزل القرآن جملة واحدة فى شهر رمضان إلى البيت المعمور ، ثمّ نزل فى طول عشرين سنه . [٣] در روايت ديگرى به نقل از حمران ، از امام صادق عليه السلام در باره همين آيه مى پرسد ، امام عليه السلام ، در پاسخ مى فرمايد :

[١] ر . ك : مجلّه قرآن پژوهىِ خاورشناسان كه به همّت گروهى از قرآن پژوهان ، در قم منتشر مى شود .[٢] سوره بقره ، آيه ١٨٥ .[٣] الكافى ، ج ٢ ، ص ٦٢٨ ـ ٦٢٩ .