تبيين مفهوم آيه نبوده اند ؛ گاهى به دليل غفلت از مصداق هاى مهم يا كامل ، بويژه در عصر حاكمان جور ، اذهان را به سمت آن معطوف مى داشته اند . طبيعى است كه بيان يك مصداق ، هر چند آن مصداق ، بارز و كامل باشد ، از عموم و شمول دايره مفهوم يك متن ، چيزى نمى كاهد . اگر صراط مستقيم ، بر اميرمؤمنان عليه السلام تطبيق مى گردد ، بدان معنا نيست كه راه انبياى گذشته يا امامان پس از او ، صراط مستقيم ، به حساب نيايد . [١] اين نكته ، رهگشاى فهم بسيارى از رواياتْ در باب ولايت است كه سخن از مصداق يا كامل ترين مصداق مفاهيم كلّى قرآنى به ميان آورده اند . به روشنى مى توان ادّعا كرد كه ولايت ، از اركان دين و مبانى اسلام [٢] و در صدر الزاماتى است كه گروهى ، آن را بر نمى تابند و از نعمت هايى است كه آن را مى شناسند ، و انكار مى كنند . [٣] اگر قرآن كريم ، امامت را «عهد خدا» ناميده است ، [٤] پس در بيان حديث ، تطبيق عهد بر آن چه مانعى دارد؟ و اگر ولايت ، با بيشتر مفاهيم معرفتى يا توحيدى ، گره بخورد و تبلور آن به حساب آيد ، پس چه مانعى دارد كه انكار آن ، ظلم [٥] يا ظلم بزرگْ تلقّى شود ، چنان كه قرآن كريم ، شرك را ظلم بزرگ مى خواند؟ [٦] بدين گونه است كه مفاهيمى از قبيل : كفر يا انكار [٧] و يا ايذاء پيامبر صلى الله عليه و آله به انگيزه مخالفت با مسئله ولايت ، [٨] و نيز گام نهادن در مسير انحراف و ديگر آفت هاى پيشين ،

[١] ر.ك : الميزان ، ج ١ ، ص ١٢١ .[٢] الكافى ، ج ٢ ، ص ١٨ .[٣] ر.ك : همان ، ج ١ ، ص ٤٢٧ ، ح ٧٧ .[٤] ر.ك : سوره بقره ، آيه ١٢٤ .[٥] ر.ك : الكافى ، ج ١ ، ص ٤١٣ ، ح ٣ و ص ٥٢٥ ، ح ٦٤ .[٦] سوره لقمان ، آيه ١٣ .[٧] ر.ك : همان ، ح ٤ و ٢٥ و ٤٧ و ٥١ و ٤٩ و ٦٤ و ٧٤ .[٨] ر.ك : همان ، ح ٩ .