از ظاهر برخى آيات و روايات چنين استفاده مى شود كه روح القدس ، يك شخص است، همان طور كه حضرت جبرئيل ، يك شخص از فرشتگان است و يا همان طور كه حضرت محمّد صلى الله عليه و آله ، يك شخص است. امّا با نگاهى عميق تر به آنچه در قرآن كريم، روايات و گزارش هاى كتاب مقدّس يهودى ـ مسيحى در مورد روح القدس آمده، مى توان استنباط كرد كه گزارش هاى متون دينى ، مستلزم تشخّص براى روح القدس نيست ؛ بلكه روح القدس، به مثابه نيرويى قدسى و الهى است كه از حضرت حق صادر مى شود و در هركس و هر جايى كه خداوند متعال اراده فرمايد ، قرار مى گيرد و جريان مى يابد. به بيان ديگر، روح، نيروى حيات است كه خداوند با آن نيرو، حيات و زندگى در موجودات را به وجود مى آورد؛ از آن جا كه حيات ، مراتبى دارد ، روح نيز مراتبى دارد كه روح قدسى ، از مراتب والاى روح و حيات است. همان طور كه دميده شدن «روح» در جنين ، به معناى ايجاد و ارسال يك شخص

[١] عن محمّد بن خالد، عن محمّد بن سنان، رفعه قال: قال عيسى ابن مريم عليه السلام : يا معشر الحواريين! لى إليكم حاجة اقضوها لى؟ قالوا: قضيت حاجتك يا روح اللّه ! فقام فغسل أقدامهم فقالوا: كنّا نحن أحق بهذا يا روح اللّه ! فقال: إنّ أحق الناس بالخدمة العالم إنّما تواضعت هكذا لكيما تتواضعوا بعدى فى الناس كتواضعى لكم . ثم قال عيسى عليه السلام : بالتواضع ، تعمر الحكمة لا بالتكبر، و كذلك فى السهل ينبت الزرع لا فى الجبل (الكافى ، ج ١ ، ص ٤٧) . عدة من أصحابنا، عن أحمد بن محمّد البرقى، عن شريف بن سابق، عن الفضل ابن أبى قرة، عن أبى عبد اللّه عليه السلام قال: قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله : قالت الحواريون لعيسى: يا روح اللّه ! من نجالس؟ قال : من يذكركم اللّه رؤيته، و يزيد فى علمكم منطقه و يرغبكم فى الآخرة عمله (الكافى ، ج ١ ، ص ٥١) .