مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٥٠٧
و اين علم ، به قدرى عظيم است كه امام صادق عليه السلام در مقابل آن حتى از علوم جميع انبيا ، تعبير به علم نمى فرمايد . كلينى مى نويسد : قال أبو عبد اللّه عليه السلام : إنّ سليمانَ ، ورث داوود و إنّ محمدا ، ورث سليمان و إنّا ، ورثنا محمّدا . و إنّ عندنا علم التوراة و الإنجيل و الزبور و تبيان ما فى الألواح . قال : قلت : إنّ هذا لهو العلم ؟ قال : ليس هذا هو العلم ، إنّ العلم ، الذى يحدّث يوما بعد يوم و ساعة بعد ساعة ؛ [١] امام صادق عليه السلام فرمود : همانا ، سليمان از داوود ارث برد و محمد صلى الله عليه و آله از سليمان و ما از محمّد صلى الله عليه و آله ارث برديم . و به درستى كه علم تورات ، انجيل و زبور ، نزد ماست و نيز بيان هر آنچه در الواح است ، پيش ماست . مفضل مى گويد : عرض كردم : همانا ، علم ، همين است . فرمود : اين علم ، (عظيم) نيست . به درستى كه علم ، آن است كه هر روز پس از روز ديگر و هر ساعت پس از ساعت ديگر به ما تحديث مى شود . روشن است كه مراد از عبارت «إنّ هذا لهو العلم» ، بيان برترى اين علم خاص است ، به صورتى كه بتوان علم را در آن منحصر كرد . و نفى امام بدين معناست كه علومى كه از انبياى گذشته رسيده ، افضل علوم نيست بلكه علم عظيم ، علمى است كه هر صبح و شب و هر ساعت به ائمه اهل بيت عليهم السلام افاضه مى شود كه همان علم به تقديرات و خلق جديد ، علم به محو و اثبات در كتاب و علم به بدائيات است كه پيشتر بيان شد . اين علم ، نه تنها از جميع علوم انبيا و اوصياى گذشته بالاتر است ، بلكه از منابع علمى ديگر ائمه عليهم السلام نيز افضل است . [٢] زيرا همان گونه كه گذشت ، منابع ديگر ، به صورت جمعى و جملى تقديرات را بيان كرده اند و تفصيل تغييرات آنها به تدريج در هر لحظه به ائمه عليهم السلام افاضه مى شود .
[١] الكافى ، ج ١ ، ص ٢٢٤ ـ ٢٢٥ .[٢] ر. ك : همان ، ص ٢٣٩ ـ ٢٤٠ .