مى داشت ، چنين علفى تباه نمى شد . پس خدا به فرشته وحى كرد: همانا او را به اندازه عقلش پاداش مى دهم (يعنى حال اين عابد ، مانند مستضعفان و كودكان است كه چون سخنش از روى ساده دلى و ضعف خرد است ، مشرك و كافر نيست ؛ لكن عبادتش هم پاداش عبادت عالم خداشناس را ندارد) . [١] در جاى ديگرى نيز امام صادق عليه السلام از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نقل مى كند كه : چون خوبىِ حالِ مردى (مانند نماز و روزه و عبادت بسيارش) به شما رسيد، در خوبى عقلش بنگريد ؛ زيرا به ميزان عقلش پاداش مى يابد . [٢] امام باقر عليه السلام فرمود : چون خدا عقل را آفريد ، به او فرمود : پيش بيا . پيش آمد ، فرمود : برگرد . برگشت . فرمود : به عزّت و جلالم سوگند ، مخلوقى بهتر از تو نيافريدم! امر و نهى و پاداش و كيفرم متوجّه توست . [٣]

خواب عاقل ، بهتر از شب زنده دارى جاهل است

اصل عقل ، يك موهبت الهى است كه به واسطه علم و عمل ، استكمال مى يابد . شخص عاقل ، به اندازه ضرورت و براى كسب قوّه عبادت ، مى خوابد و شب زنده دارى جاهل براى عبادت ، موافق شرايط معتبر و با نيّت هاى صحيح نبوده و عبادتش باطل و ناقص است . لذا خوابيدن عاقل ، بهتر از شب زنده دارى جاهل است . آدمى ، تنها با عقل و معرفت مى تواند واجبات را به طور شايسته به جاى آورد . [٤] امام صادق عليه السلام مى فرمود: مكنتى پر نعمت تر از عقل نيست و تنگ دستى ، پست تر از جهل و نادانى نيست . [٥]

[١] الكافى ، ج ١ ، ص ١١ ـ ١٢ ، ح ٨ ؛ اُصول الكافى ، ج ١ ، ص ١٣ .[٢] الكافى ، ج ١ ، ص ١٢ ، ح ٩ ؛ اُصول الكافى ، ج ١ ، ص ١٤ .[٣] الكافى ، ج ١ ، ص ٢٦ ، ح ٢٦ ؛ اُصول الكافى ، ج ١ ، ص ٣٠ .[٤] مرآة العقول ، ص ٣٧ ؛ فرهنگ علوم فلسفى و كلامى ، ج ٢ ، ص ١٣٩ و ١٤٦ و ١٤٩ .[٥] الكافى ، ج ١ ، ص ٢٩ ؛ اُصول الكافى ، ج ١ ، ص ٣٤ .