مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ١٩٣
هستند كه مراتب خلقت همه مخلوقات پروردگار متعال ، به نحوى آثار و يا انفعالات آنها به حساب مى آيند و با توجّه به توضيحى كه بعد از اين به عرض خواهد رسيد ، در اين حديث شريف ، اسماى الهى ، در واقع ، مراتبى از وجود مسمّى (يعنى واجب الوجود) هستند .
بررسى اعتبارى سندى حديث
بى ترديد ، يكى از مهم ترين طرق بررسى اعتبار و سلامت هر حديثى ، پردازش سند و طريق صدور و نقل آن حديث است كه البتّه در شيوه پردازش و نحوه نتيجه گيرى از آن ، نظريّه ها و ديدگاه هاى مختلفى تا به حال در ميان اهل فنّ ، شكل گرفته است . به عنوان مثال ، مطابق برخى از ديدگاه هاى شكل يافته ، صرف نقل حديثى در يكى از كتاب هاى معتبر حديثى ، همچون كتب اربعه و يا برخى از كتاب هاى ديگر ، دلالت بر صحّت و اعتبار آن حديث مى كند و ديگر نيازى به بررسى سند آن نيست . اين مبنا بيشتر در بين اخبارى مسلكان مقبول است ؛ ولى گاهى در بين برخى از اصوليان نيز پذيرفته شده است و يا مبانى ديگرى از اين قبيل كه در كتب مدوّنِ مربوط به اين بحث ، مفصلاً درباره آن صحبت شده است . [١] امّا مطابق مبناى مشهور رجالى كه تا آستانه زمان معاصر ، مورد قبول واقع شده است ، در آن ، بر توثيقات و تضعيفات و يا مجهول الحال بودن راويان اخبار و نحوه اتّصال آنها ، تكيه مى شود و خبر ضعيف و غير معتبر ، به نوعى در مقابل خبر صحيح (كه همه راويان آن به صورت متّصل به همديگر ، جملگى امامى و توثيق شده اند) و يا در نهايت در مقابل برخى از انواع ديگر حديث معتبر همچون : كالصحيح ، حسن ، موثّق و... ، قرار گرفته است .
[١] ر .ك : الفوائد المدنيّة ، ص ١٥٤ و ١٨١ ؛ وسائل الشيعة ، ج ٢٠ ، ص ٦١ و ٩٦ و ١٠٤ ؛ معجم رجال الحديث ، ج ١ ، ص ٨٧ ؛ تنقيح المقال ، ج ١ ، ص ١٧٧ ؛ المستدرك ، ج ٣ ، ص ٥٣٢ و ٥٣٥ .[٢] ر . ك : عدّة الاُصول ، ج ١ ، ص ١٤٢ ؛ تنقيح المقال ، ج ١ ، ص ٢١٠ - ٢١١ ؛ مقباس الهداية ، ج ٢ ، ص ٣٠٣ .