فرستاده اى و نه عالمى ، و پس خداوند ، محمّد صلى الله عليه و آله را برانگيخت تا بشارت دهنده و هشدار دهنده و فرا خواننده به سوى خداوند باشد . در پاسخ به مدلول ظاهرىِ اين روايت ، علّامه مجلسى رحمه الله گفته است : شايد مراد [در اين روايت] ، نبودنِ حجّت و عالم ظاهر و پيدا باشد [و نه هيچ حجّت و عالمى ؛ هر چند پنهان از نظر] ؛ چرا كه اخبار فراوانى دلالت بر اين دارند كه زمين هرگز از حجّت ، خالى نبوده است . [١] بر فرض كه اين توجيه را نپذيريم، انتساب روايت ياد شده به امام عليه السلام ، ثابت نيست ؛ زيرا دليلى در دست نداريم كه انتساب منبع اين روايت (يعنى كتاب الأصول الستّة عشر) را به مؤلّفان آن ، اثبات كند . افزون بر اين، زيد نَرْسى كه راوى اين حديث است ، توثيق نشده است و بر فرض ، بتوانيم سند روايت را بپذيريم ؛ امّا متن آن نمى تواند با احاديث صحيح و مشهور و مقبولى كه ملاحظه شد ، معارضه كند .

٢ . آنچه بقاى زمين را منوط به امام ظاهر مى داند

در بسيارى از رواياتى كه ملاحظه شد [٢] يا ملاحظه خواهد شد ، [٣] تصريح شده كه بقاى نظام زمين ، در گرو وجود امام ظاهر و يا باطن است . تنها در يكى از روايات ، كلمه «أو باطن» وجود ندارد . متن اين حديث ، در بصائر الدرجات چنين است: حدّثنا محمّد بن عيسى ، عن الحسن بن محبوب والحجّال ، عن العلا ، عن محمّد بن مسلم ، عن أبي جعفر عليه السلام ، قال : لا تَبقَى الأَرضُ بِغَيرِ إمامٍ ظاهرٍ . [٤] محمّد بن عيسى ، از حسن بن محبوب و حجّال ، از علا ، از محمّد بن مسلم نقل كرده كه امام باقر عليه السلام فرمود : «زمين ، بدون امام ظاهر ، دوام نمى آورد» .

[١] بحار الأنوار : ج ٤ ص ١٢٢ .[٢] ر . ك : ص ٣٧ ح ٣٢٥١ ، ٣٢٥٢ .[٣] ر . ك : ص ٨٧ (حكمت تكوينى) .[٤] بصائر الدرجات : ص ٤٨٦ ح ١٤ .