دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٩

تَرَكتُ فيكُم أمرَينِ لَن تَضِلُّوا ما مَسَكتُم بِهِما ؛ كِتابَ اللّه ِ وسُنَّةَ نَبِيِّهِ . [١] دو چيز را در ميان شما برجا گذاشتم كه اگر به آن دو چنگ زنيد ، هرگز گم راه نمى شويد : كتاب خدا و سنّت پيامبرش . حاكم ، در المستدرك ، روايت را اين گونه آورده است : يا أيُّهَا النَّاسُ ، إنِّي قَد تَرَكتُ فيكُم ما إن اعتَصَمتُم بِهِ فَلَن تَضِلُّوا أبَدا ؛ كِتابَ اللّه ِ وسُنَّةَ نَبِيِّهِ . [٢] اى مردم! من در ميان شما چيزى را برجاى گذاشتم كه اگر به آن چنگ بزنيد ، هرگز گم راه نمى شويد : كتاب خدا و سنّت پيامبرش . با عنايت به ناهمگونى اين دو متن با گزارش مشهور حديث ثقلين ، بررسى آنها ، ضرور است .

بررسى سند

الف ـ مهم ترين مصدرِ «كِتابَ اللّه ِ وَسُنَّةَ نَبِيِّهِ» ، الموطّأ مالك است كه اين روايت را به گونه مُرسَل نقل كرده است . با توجّه به اين كه هيچ يك از اصحاب صحاح ششگانه ، آن را نقل نكرده اند و در منابعى مانند : صحيح مسلم ، سنن الترمذى ، سنن النسائى ، سنن الدارمى و مسند ابن حنبل ، عبارت «كِتابَ اللّه ِ وعِترَتى» را گزارش كرده اند ، آنچه در الموطّأ آمده ، از اعتبار لازم برخوردار نيست . ب ـ حاكم نيشابورى ، روايت ياد شده را از دو طريق ، نقل كرده كه هر دو ، شامل برخى راويانِ «ضعيف» اند . صالح بن موسى طلحى و اسماعيل بن ابى اويس ، جزو گزارشگران اين متن هستند كه از طرف رجاليان اهل سنّت ، به شدّت ، تضعيف شده و