٦ . در مدينه ، در آخرين سخنرانى . [١] ٧ . در منزل ، در بستر بيمارى اى كه به رحلت ايشان انجاميد . [٢] ابن حجر هيثمى ، درباره طُرق حديث ثقلين و اهمّيت تكرار آن مى گويد : بدان كه حديث «تمسّك به ثقلين» ، طُرق بسيارى دارد و از بيست و چند صحابى، نقل شده است . طرق فراوانى هم در صفحات گذشته ذكر شد ... . در برخى از اين طرق ، آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را در سرزمين عرفات در حجّة الوداع گفت . در برخى ديگر آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را در مدينه به هنگام بيمارى اش ، وقتى كه اتاقش آكنده از اصحاب بود ، فرمود . در پاره اى از آنها آمده كه آن را در غدير خُم گفته است . در برخى ديگر گفته شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام بازگشت از طائف ، به خطبه ايستاد و در آن جا فرمود . البتّه ميان اينها منافاتى وجود ندارد ؛ چرا كه ممكن است پيامبر صلى الله عليه و آله به خاطر توجّه ويژه اش به كتاب خدا و عترت پاك ، آن را در جاهاى ياد شده و جاهاى ديگر ، بارها گفته باشد . [٣]

پنج . مقصود از «عترت» و «اهل بيت»

پيامبر خدا در تبيين آيه تطهير ، شخصا مقصود از «عترت» و «اهل بيتِ» خود را بيان كرده است ، به گونه اى كه جاى هيچ گونه ابهام و ترديد و يا تفسير و تأويلى نيست . بى شك ، در حديث ثقلين نيز كه ايشان در آن ، اهل بيتِ خود را همتاى قرآن به امّت معرّفى مى نمايد ، مقصود از «اهل بيت» ، همان جمعى است كه آيه تطهير درباره آنان

[١] ر . ك : الكافى : ج ٢ ص ٤١٥ ح ١ و تفسير العيّاشى : ج ١ ص ٥ ح ٩ و بحار الأنوار : ج ٩٢ ص ٢٧ ح ٢٩ .[٢] ر . ك : دعائم الإسلام : ج ١ ص ٢٨ و مسند زيد : ص ٤٠٤ .[٣] الصّواعق المحرقة : ص ١٥٠ .