امامت و رهبرى الهى در تمام اعصار ، استمرار داشته است و زمين ، هيچ گاه از حجت الهى خالى نبوده و نخواهد بود ؛ ليكن در مقابل آيات و احاديثى كه دلالت بر اين معنا دارند، نصوص ديگرى نيز هستند كه به ظاهر ، دلالت بر عدم استمرار امامت و هدايت الهى در همه اعصار دارند كه طرح و نقد آنها در اين جا ضرور است :

١ . آنچه دلالت بر دوران فترت دارد

مهم ترين دليلى كه در برابر ادلّه استمرار امامت قابل بررسى است ، نصوصى است كه دلالت بر دوران فترت ميان بعثت انبياى الهى دارند . «فترت» ، در اصل ، به معناى سكون و آرامش است و بدين جهت ، فاصله ميان دو جنبش، دو نهضت و كوشش نيز فترت ناميده مى شود . قرآن كريم نيز دوران ميان نبوّت عيسى عليه السلام و نبوّت خاتم پيامبران را دوران «فترت رُسُل» ناميده است . اين دوران ، حدود ششصد سال طول كشيده است . [١] برخى از روايات تصريح مى كنند افرادى كه در دوران فترت زندگى كرده اند ، مستضعف شمرده مى شوند و در قيامت ، مورد مؤاخذه قرار نخواهند گرفت. [٢] بنا بر اين ، اين شبهه پيش مى آيد كه در دوران فترت، امامت و هدايت الهى استمرار نيافته است. پاسخ اين شبهه ، آن است كه قرآن و احاديث اسلامى ، فاصله ميان مسيح و خاتم پيامبران را دوران «فترت رُسُل» ناميده اند ، نه «فترت امام و حجّت» . بنا بر اين ، نصوصى كه دلالت بر ثبوت دوران فترت دارند ، نمى توانند استمرار امامت و هدايت الهى در همه اعصار را نفى كنند و بنا بر اين ، معارض نصوصى كه دلالت بر استمرار امامت دارند ، محسوب نمى شوند .

[١] برخى معتقدند كه فاصله ميان اين دو پيامبر بزرگ ، كمتر از ششصد سال بوده و برخى دوران فترت را بيش از اين مدّت مى دانند. به گفته برخى ، فاصله ميان ولادت عيسى عليه السلام و هجرت پيامبر خدا ، به سال رومى ، ٦٢١ سال و ١٩٥ روز است (ر.ك : تفسير ابو الفتوح رازى : ج ٤ ص ١٥٤ ، پاورقى به قلم علّامه شعرانى) .[٢] الكافى : ج ٣ ص ٢٤٨ ح ١ ، معانى الأخبار : ص ٤٠٨ ح ٨٦ .