دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٥٢
افزون بر اين ، بر اساس آنچه در قرآن بدان اشاره شده ، [١] ميان مسيح عليه السلام و خاتم پيامبران ، حدّاقل سه پيامبر مبعوث گرديده اند . نيز طبق روايات متعدّد ، همه انبياى الهى ، وصى داشته اند [٢] كه در دوران فترت رسل ، هدايت ظاهرى و يا باطنىِ [٣] طالبان حق ، به آنها سپرده مى شد و آخرين حجّت الهى پيش از بعثت خاتم پيامبران ، خالد بن سنان عبسى [٤] بوده كه پيامبر خدا با دختر او ملاقات كرده است و طبق روايتى ، امام صادق عليه السلام مى فرمايد : إنَّهُ كانَ بَينَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله وعيسى عليه السلام ولَم يَكُن بَينَهُما فَترَةٌ . [٥] او ميان پيامبر خدا و عيسى عليه السلام مى زيسته و ميان آن دو ، فترتى نبوده است . بنا بر اين ، دوران «فترت رُسُل» ، با استمرار امامت و هدايت باطنىِ الهى به وسيله امام غايب و يا امام ظاهرى كه مردم به وى دسترسى ندارند ، منافاتى ندارد، چنان كه در برخى از روايات ، دوران فاصله ميان از دنيا رفتن يك امام تا ثابت شدن امامتِ امامِ پس از او ، دوران فترت ناميده شده است . [٦] امام صادق عليه السلام نيز دوران غيبت امام عصر عليه السلام را نيز دوران «فترت ائمه» مى نامد : الَّذي يَملَؤها عَدلاً كَما مُلِئَت ظُلما وجَورا ، لَعَلى فَترَةٍ مِنَ الأَئِمَةِ يَأتي كَما أنَّ النَّبِيَّ بُعِثَ عَلى فَترَةٍ مِنَ الرُّسُلِ . [٧] ... همو كه زمين را پر از داد مى كند ـ چنان كه پُر از بيداد شده باشد ـ ، پس
[١] يس : آيه ١٤ .[٢] ر . ك : دانش نامه امير المؤمنين عليه السلام : (بخش سوم / فصل يكم : احاديث وصايت) .[٣] ر . ك : كمال الدين : ص ١٦١ ح ١٩ و ٢٠ ، بحار الأنوار : ج ١٤ ص ٣٤٧ ح ٦ و ٧ .[٤] در برخى از روايات آمده است كه او پيامبر نبوده ؛ ولى مرحوم مجلسى مى گويد : احاديثى كه دلالت بر پيامبرىِ او دارند ، قوى تر و بيشترند (ر.ك : بحار الأنوار : ج١٤ ص٤٥١) .[٥] قصص الأنبياء : ص٢٧٧ ح٣٣٤ ، بحار الأنوار : ج١٤ ص٤٥٠ ح٢ .[٦] الغيبة ، نعمانى : ص ١٥٨ ح ٢ ، بحار الأنوار : ج ٥٢ ص ١٣٢ ح ٣٧ .[٧] الغيبة ، نعمانى : ص ١٨٦ ح ٣٨ ، بحار الأنوار : ج ٥١ ص ٣٩ ح ١٨ .