وظيفه عملىِ كسانى كه به امام عصر خود دسترس ندارند ، تمسّك به قرآن و سنّت پيامبر خدا است ، [١] چنان كه در غالب احاديث اين باب ، بر آن تأكيد شده است كه : يَتَمَسَّكونَ بِالأَمرِ الَّذي هُم عَلَيهِ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَهُم . [٢] به همان چيزى كه بدان پايبندند ، تمسّك كنند ، تا آن گاه كه حقيقت بر آنان روشن گردد . بنا بر اين ، در زمان غيبت امام عصر عليه السلام كه دسترس به وى و اطاعت از اوامر او ، براى يكايك مسلمانان مقدور نيست ، بر اساس احاديثى كه دلالت بر وجوب معرفت امام زمان دارد ، بر آنان واجب است كه اوّلاً : براى شناخت او و اعتقاد به امامتش تلاش كنند و در انجام دادن وظايف فردى و اجتماعى، طبق احاديث اين باب ، به قرآن و سنّت و ره نمودهاى امامان پيشين عمل كنند ، [٣] يا بر اساس اجتهاد خود ، يا بر مبناى تقليد از مجتهد، و يا از طريق احتياط . بر اين اساس ، مقصود در رواياتى كه دلالت دارند تا امامى شناخته نشود ، حجّت الهى بر مردم تمام نيست ، [٤] اين است كه شرط حجّيت تنجيزى و وجوب اطاعت از اوامر امام، معرفت اوست و اگر كسى در شناخت امام زنده و حاضر، كوتاهى نكرده باشد، معذور است . بديهى است كه اين معنا موجب نمى گردد كه اوامر امامان پيشين حجّيت نداشته باشند، يا تلاش براى شناخت امام كنونى و اعتقاد اجمالى به وى ، ضرور نباشد . اما در مورد گزارش هايى كه حاكى از آن است كه زراره هنگام مرگ شناخت دقيقى

[١] بديهى است كه ره نمودهاى اهل بيت عليهم السلام چيزى جز تبيين كتاب خدا و سنّت پيامبر خدا نيست .[٢] ر . ك: ص ١٣٥ ح ٣٣٧٧ .[٣] ر . ك: ص ١٣٥ ح ٣٣٧٨ .[٤] ر.ك : الكافى : ج ١ ص ١٧٧ ح ٢ ، بحار الأنوار : ج ٤٩ ص ٢٦٧ ح ٨ از امام صادق عليه السلام : «إن الحجّة لا تقوم للّه ِ عز و جلعلى خلقِهِ إلّا بإمامٍ حتّى يعرف ؛ حجّت خدا بر بندگانش به وسيله امام ، آن گاه تمام مى شود كه آن امام ، شناخته شود» . نيز ، ر.ك : الاختصاص : ص ٢٦٨ ، بحار الأنوار : ج ٢٣ ص ٢ ح ١ .