٣٣٧٦.امام صادق عليه السلام : كمترين درجه شناخت امام ، اين است كه [بدانى] او همتراز پيامبر است ـ بجز در درجه نبوّت ـ و وارث اوست و فرمان بردارى از او ، فرمان بردارى از خدا و فرمان بردارى از پيامبر خداست، و اين كه در هر كارى ، بايد تسليم او بود و به او ارجاع داد و گفته او را گرفت.

٥ / ٤

وظيفه كسى كه امام زمانش براى او ممكن نيست

٣٣٧٧.كمال الدين ـ به نقل از زراره ـ: امام صادق عليه السلام فرمود: «زمانى بر مردم فرا مى رسد كه امامشان از آنان غايب باشد». من عرض كردم: مردم در آن زمان چه كنند؟ فرمود: «بر عقيده خويش (امامت) استوار بمانند تا برايشان آشكار گردد».

٣٣٧٨.كمال الدين ـ به نقل از حارث بن مغيره ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيدم: آيا ممكن است وضعى پيش آيد كه مردم ، امام را نشناسند [و امام حاضر نباشد]؟ فرمود: «ممكن است چنين شود». عرض كردم: در اين صورت ، چه كنند [و تكليفشان چيست]؟ فرمود: «به همان امر نخست چنگ زنند تا ديگرى برايشان آشكار شود».

٣٣٧٩.امام صادق عليه السلام : هر گاه وضعى پيش آمد كه امامى را نديدى تا از او پيروى كنى، كسى را كه دوست مى داشته اى ، دوست بدار، [١] و كسى را كه دشمن مى داشته اى ، دشمن بدار، [٢] تا اين كه خداوند عز و جل او را آشكار گرداند.

[١] يعنى : از ائمه عليهم السلام و از اعتقاد به امامت آنان ، دست برمدار. البته دوست داشتن آنان ، اقتضا دارد كه به آنچه از آثارشان باقى مانده است ، عمل شود و به راويان اخبارشان مراجعه شود. و احتمالاً مى توان آن را تعميم داد كه شامل راويان و علماى ربّانى بشود، همانان كه در زمان روى كار آمدن امام نيز ، كسانى كه امكان دسترسى به او را ندارند ، به ايشان مراجعه مى كنند (مرآة العقول: ج ٤ ص ٥٩).[٢] يعنى : از پيشوايان باطل و ستم و پيروان آنان. و اين ، مستلزم دورى كردن از راه و رسم آنان، يعنى بدعت ها و عقايد باطله و قياس و استحسانات است.