فلسفه اخلاق
 
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص

فلسفه اخلاق - غرویان، محسن - الصفحة ٣٥

خوب است و اگر ضرر غير مطرح باشد، كار اخلاقى بد است.
تكليف وجدانى: اين نظريه را كانت، فيلسوف آلمانى (١٧٢٤- ١٨٠٤) مطرح كرده است. وى مى‌گويد: معيار فعل اخلاقى اين است كه فعل داراى شروط ذيل باشد:
الف- با اراده آزاد و از روى اختيار انجام شود.
ب- بر طبق وظيفه و تكليف وجدانى و هماهنگ با حكم عقل عملى باشد.
ج- به نيت احترام به قانون عقلى و تكليف وجدانى انجام گيرد.
مهمترين نكته‌اى كه كانت بر آن تأكيد دارد، شرط سوم است. وى اعتقاد راسخى به وجدان اخلاقى دارد.
شهيد مطهرى قدس سره مى‌نويسد: «شايد هيچ فيلسوفى در دنيا نيامده است كه به اندازه كانت براى وجدان انسانى اصالت قايل باشد و مى‌گويند: بر روى سر لوح قبرش هم جمله‌اى را كه از خود اوست، نوشته‌اند و آن جمله معروفش اين است:
«دو چيز است كه اعجاب انسان را برمى‌انگيزد: يكى آسمان پرستاره‌اى كه در بالاى سر ما قرار دارد و ديگر، وجدان و ضميرى كه در درون ما قرار گرفته است.» او معتقد به الهام وجدانى است و مى‌گويد: بعضى چيزها را انسان در وجدان خودش به‌صورت يك تكليف و يك امر و نهى احساس مى‌كند. اين‌كه «ظلم نكن»، در وجدان انسان به‌صورت يك امر فطرى هست. اين‌كه «دروغ نگو» و «راست بگو»، اين‌كه «نسبت به ديگران محبّت بورز»، اين‌كه «خيانت نكن»، اين‌ها يك سلسله دستورهاست كه به حكم فطرت، در وجدان انسان قرار داده شده. وجدان انسان خودش به‌