فلسفه اخلاق - غرویان، محسن - الصفحة ١٠٢
كتب آسمانى را در كنار درك بشرى، براى هدايت و ارائه طريق عبادت در اختيار انسان مىنهد. عقل، راهكارهاى جزئى و ريز را به آدمى نشان نمىدهد، اما وحى، رسولان الهى عليهم السلام، كتب آسمانى و پيشوايان معصوم عليهم السلام دستورات جزئى و آيينهاى ريز زندگى را براى انسان مشخص مىكنند. بهعنوان مثال، عقل بهطور كلى حكم مىكند كه عبادت خدا لازم و واجب است، اما مشخص نمىكند كه اين عبادت از لحاظ كمّى و كيفى چگونه باشد. اينجاست كه شرع و وحى به كمك انسان مىآيند و بهعنوان نمونه، نماز را با شرايط، ركعات و اجزاى مشخص به انسان مىآموزند.
موانع سعادت و كمال انسان پس از شناخت راه رسيدن به سعادت و كمال، لازم است موانع رسيدن به آن را نيز بشناسيم. در شناخت موانع نيز بايد از وحى كمك بگيريم، گرچه از راه تجربه نيز مىتوانيم برخى از آنها را بيابيم.
قرآن كريم بهطور كلى، سه مانع بزرگ و اساسى را براى رسيدن به سعادت و كمال برمىشمارد:
الف- هواى نفس: مراد از هواى نفس، كششها و اميال كور و زودگذر آدمى است كه بدون محاسبه و عاقبتانديشى عقلانى، انسان را به كارى دعوت مىكنند. در قرآن كريم آمده است:
«فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ» «١»