درس هجدهم: عاطفه‌گرايى از ديدگاه اخلاق اسلامى‌ امروزه در مغرب زمين، عنايت خاصى نسبت به «عواطف و احساسات عاطفى» و «محبت و دوستى» پيدا شده است و برخى از مكاتب اخلاقى، پايه اخلاق را عاطفه مى‌دانند و معتقدند كه اگر آدميان را تنها براساس عاطفه تربيت كنيم و عواطف بالقوّه وجود انسان‌ها را بالفعل كنيم، جامعه آرمانى تحقق پيدا خواهد كرد و رفتارهاى اخلاقى مطلوب را از همگان مشاهده خواهيم كرد. مدعاى اينان اين است كه براى پرورش اخلاقى فرد و جامعه، نيازى به دين نيست، بلكه عاطفه مى‌تواند جايگزين دين شود، نيازهاى اخلاقى را تأمين نمايد و مردم را متخلّق به اخلاق انسانى سازد. در اين درس، بيان بررسى جنبه‌هايى از بحث عاطفه از ديدگاه اسلام مى‌پردازيم.
عاطفه چيست؟
«عاطفه» نوعى ميل است كه جهت آن به‌سوى غير مى‌باشد؛ يعنى:
ميل ديگر خواهى است و فرق عاطفه با غريزه در روان‌شناسى همين است. غريزه ميلى است كه جهت آن به‌سوى خود انسان است (خودخواهى)؛ مانند غريزه جنسى يا غريزه غذاطلبى كه انسان به‌وسيله‌