ديگر، تمام تكيه‌ها روى بزرگوارى نفس است؟
اين‌ها چگونه با يكديگر جور درمى‌آيد؟ آيا در انسان دو «خود» وجود دارد كه از نظر اخلاقى، با يكى از اين‌ها بايد مبارزه كرد و «خود» ديگر را بايد احيا كرد و زنده نگه داشت؟ بديهى است هر كس دو «من» و دو «خود» مجزّا از يكديگر ندارد. اين مسأله‌اى است كه تنها در اسلام و اخلاق اسلامى مطرح نيست، براى ديگران هم مطرح است كه براى انسان دو «خود» سراغ دارند و دو «خود» نشان مى‌دهند كه با يك «خود»، انسان بايد مبارزه كند و انسانيّتش به آن نيست، و «خود» ديگرى دارد كه خود شريف و اساسى و اصيل انسان، آن خود است. «١» سخن ماركسيست‌ها ماركسيست‌ها معترفند كه در انسان دو نوع «خود» وجود دارد: يكى «خود اختصاصى» و ديگرى «خود اشتراكى» مراد از «خود اختصاصى»، همان خودى است كه انسان به اعتبار آن، خود را مالك مى‌داند و بين خود و ديگران ديوار و حد و مرزى مى‌كشد و براى خود، حق خصوصى قايل مى‌شود و ديگران را از آن محروم مى‌كند. با اين «خود»، بايد مبارزه كرد؛ چرا كه اين «خود»، خود پليد است. «خود» ديگر، «خود اشتراكى» است كه شريف و مقدس مى‌باشد و بايد محترم شمرده شود. اين «خود» همان است كه انسان را با ديگران يكى مى‌كند و من و ما را برمى‌دارد و حد و مرز و مالكيت خصوصى بين افراد را از بين مى‌برد.
ماركسيست‌ها مى‌گويند: بشر ابتداءً زندگى اشتراكى داشته و همگان‌