درس پنجم: الزام اخلاقى و مسؤوليت‌ بدون شك، ما در انجام افعال اخلاقى نوعى الزام احساس مى‌كنيم؛ يعنى: احساس ما اين است كه بايد آن كار اخلاقى را انجام دهيم و ترك آن را روا نمى‌بينيم. به تعبير ديگر، در مسائل اخلاقى، خود را مسؤول مى‌يابيم؛ گويا كسى از ما درباره فعل اخلاقى يا ترك آن سؤال مى‌كند و ما بايد پاسخگو باشيم. يكى از مباحث مهم در فلسفه اخلاق همين است كه ريشه اين الزامات اخلاقى و منشأ احساس مسؤوليت مسائل اخلاقى مشخص گردد.
الزام؛ مقوّم حكم اخلاقى‌ آية اللّه مصباح در اين زمينه مى‌نويسد:
يكى از مسائل مهمى كه در فلسفه اخلاق مطرح مى‌شود ... اين است كه غالب فلاسفه اخلاقى، به‌خصوص متأخرين ايشان، از فلاسفه غربى، قوام حكم اخلاقى را به الزام دانسته‌اند و گفته‌اند:
حتماً در حكم اخلاقى الزام هست. نمى‌شود يك حكمِ اخلاقى باشد كه در آن الزام به فعل يا الزام به ترك نباشد. «١»