اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ٨٢ - وجدان كارى

آياتى از قرآن مجيد بر نيرويى در درون انسان تصريح مى‌كند كه دست تواناى آفريننده، آن را تعبيه كرده و مى‌توان از آن به «وجدان» تعبير كرد؛ خداوند مى‌فرمايد:

«وَهدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ»[١]

و هر دو راه را به انسان نشان داديم.

امام على ٧ اين دو راه را به راه خير و راه شر تفسير كرده است.[٢] بر اين اساس، انسان توانايى تشخيص نيكى و بدى را در درون خويش دارد چنانكه قرآن در جاى ديگر فرمود:

«فَالْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْويها»[٣]

خداوند به نفس آدمى تباهكارى و تقوايش را الهام نمود.

و نيز فرمود:

«بَلِ الْانْسانُ عَلى‌ نَفْسِهِ بَصيرَةٌ* وَ لَوْ الْقى‌ مَعاذيرَهُ»[٤]

بلكه انسان بر نفس خويش آگاه است هر چند در ظاهر (براى خود) عذرهايى بتراشد.

آيات مزبور از يك نيروى تشخيص درونى انسان خبر مى‌دهند كه وجود آن قابل انكار نيست و لازم است از امر و نهى آن پيروى گردد. ما نام‌

[١] - بلد( ٩٠)، آيه ١٠.

[٢] - تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٥٨١.

[٣] - شمس( ٩١)، آيه ٨.

[٤] - قيامت( ٧٥)، آيات ١٤- ١٥.