اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ٤٧ - اولويتها

اين يك قاعده عقلى است كه اگر افراد يك جامعه مهربان و دلسوز باشند، همه نسبت به يكديگر غمخوار و با عاطفه مى‌شوند در نتيجه هر كس در حالى كه خود دل رحم و رؤوف است، مورد لطف و مهربانى ديگران نيز واقع مى‌شود. چنانكه عكس آن نيز صادق است.

همان حضرت فرمود:

«كَما تَرْحَمُ تُرْحَمُ»[١]

همان گونه كه مهربانى كنى، مهربانى مى‌بينى.

نكته ديگرى را كه امام بدان اشاره كرده است، اثر وضعى بى رحمى و خشونت به انسان‌ها و بى تفاوتى در برابر غم ديگران است كه به طور طبيعى و در قالب يك سنّت الهى، ظهور مى‌كند و عقل سالم نيز بدان دست مى‌يابد و آن اينكه:

«مَنْ لَمْ يَرْحَمِ النَّاسَ مَنَعَهُ اللَّهُ رَحْمَتَهُ»[٢]

هر كس به مردم، رحم نكند، خداوند رحمتش را از او دريغ مى‌دارد.

اولويت‌ها

گر چه رأفت و مهربانى در مرحله نخست بايد عمومى و فراگير باشد، ولى افراد جامعه از نظر نياز به لطف و دلسوزى، يكسان نيستند و بديهى است آنان كه در كشاكش روزگار، بيش از ديگران سختى و ستم را متحمل شده‌اند، بيشتر به محبت نيازمندند. به تعبير امام على ٧:

[١] - شرح غررالحكم، ج ٤، ص ٤٢٣.

[٢] - همان، ج ٥، ص ٤٠٩.