اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ١٩ - نشانههاى آزادمردان

آن را نيز از خود بروز دهد چرا كه «از كوزه همان برون تراود كه در اوست» برخى از نشانه‌هاى آزادگى چنين است:

١- پايمردى‌

امام صادق ٧ فرمود:

آزاده، در هر حال آزاده است؛ اگر گرفتارى برايش پيش آيد، صبر مى‌كند، اگر مصيبت‌ها بر او فرو ريزد، قامتش را نمى‌شكند، اگر اسير و مقهور گردد و راحتى اش به سختى بدل شود- مانند يوسف صدّيق ٧- آزادى اش آسيبى نمى‌بيند ...[١]

٢- كسب حلال‌

انسان يا جامعه آزاده، هرگز به خود اجازه نمى‌دهد كه از راه‌هاى نامشروع امرارمعاش كند، يا با زد و بندهاى اقتصادى، خون ديگران را به شيشه كشد، بلكه با جوانمردى از راه حلال، زندگى خويش را اداره مى‌كند، چنانكه مولاى آزادگان- امام على ٧- فرمود:

«مِنْ تَوْفيقِ الْحُرِّ اكْتِسابُهُ الْمالَ فى حِلِّهِ»[٢]

كسب در آمد حلال، از توفيق‌هاى انسان آزاده است.

٣- فضائل اخلاقى‌

آزادگى و سجاياى اخلاقى، تأثير متقابل در يكديگر دارند و همان‌

[١] - بحارالانوار، ج ٧١، ص ٦٩

[٢] - شرح غرر الحكم، ج ٦، ص ٣٦