اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ٢٠ - نشانههاى آزادمردان

گونه كه فضائل، ريشه حرّيت هستند آزادگى نيز برخى فضائل را در پى مى‌آورد، همانند: خوشرويى، حيا و عفّت، و فا و تدبير و غيره. امام‌صادق ٧ در روايتى به برخى از آنها اشاره كرده مى‌فرمايد:

پنج خصلت اگر در كسى نباشد، چندان سودى نخواهد داشت؛ وفا، تدبير، حيا و حسن خلق و پنجمين آنها- كه همه اين خصلت‌ها را در خود دارد- آزادگى است.[١]

٤- دورى از زشتى‌ها

آزادمنشى، با گناه، شهوت پرستى و هر كار زشت و ننگ آور ديگرى ناسازگار است، از اين رو، آزادگان هيچ گاه گرد چنين كارهايى نمى‌گردند؛ زيرا همان گونه كه يادآور شديم دورى از رذائل اخلاقى شرط اساسى دستيابى به آزادگى مى‌باشد و به تعبير امام صادق ٧:

«انَّ صاحِبَ الدّينِ ... رَفَضَ الشَّهَواتِ فَصارَ حُرّاً»[٢]

شخص متديّن، از شهوات، دورى گزيده تا آزاده گشته است.

و آلودگى به گناه و شهوت به معناى بازگشت از مسير آزادگى است و به همين دليل اميرمؤمنان سلام الله عليه مى‌فرمايد:

«جَمالُ الْحُرِّ تَجَنُّبُ الْعارِ»[٣]

جلوه زيبايىِ انسان آزاده، در پرهيز از ننگ و عار است.

[١] - بحارالانوار، ج ٦٩، ص ٣٨٧

[٢] - همان، ص ٢٧٧

[٣] - شرح غرر الحكم، ج ٣، ص ٣٩٢