اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ١٣ - نگرش اسلام به آزادى

جايگاه آزادى معنوى، در اخلاق فردى است و آنچه اينجا پى مى‌گيريم «آزادى اجتماعى» است با اين تذكّر كه آزادى اجتماعى مولود آزادى معنوى است و بدون آن معنا پيدا نمى‌كند.

نگرش اسلام به آزادى‌

همان گونه كه ياد شد، توحيد و فضائل اخلاقى، دو ركن اساسى شريعت اسلام را تشكيل مى‌دهند و اين دو تضمين كننده آزادى‌هاى فردى و اجتماعى انسانند و تأمين همه ابعاد آزادى، از افتخارات اسلام به شمار مى‌رود؛ در ديدگاه اميرمؤمنان ٧ خداوند سبحان سرشت انسان را با آزادى عجين كرده است:

«لا تكَوُنَنَّ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ سُبْحانَهُ حُرّاً»[١]

هرگز بنده ديگرى نشو؛ در حالى كه خداوند سبحان، تو را آزاد آفريده است.

بر اين اساس، نظام تكوين و قوانين اسلامى بر حرّيت انسان استوار است و اگر كسانى راه بردگى را بپيمايند هم در جهت مخالف فطرت و وجدان خويش، گام برداشته‌اند و هم بر خلاف خواست خدا عمل كرده‌اند.

از سوى ديگر، در جهان بينى اسلامى، انسان در انتخاب راه زندگى نيز آزاد است:

«انَّا هَدَيْناهُ السَّبيلَ امَّا شاكِراً وَ امَّا كَفوُراً»[٢]

[١] - شرح غرر الحكم، ج ٦، ص ٣١٧

[٢] - انسان( ٧٦)، آيه ٣