اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ٥٣ - انواع تعاون

الف- تعاون مثبت‌

تعاون سازنده و مثبت در مورد كارهاى نيك كاربرد دارد. قرآن مجيد همه كارهاى نيكو را در دو كلمه «برّ» و «تقوا» خلاصه كرده و به پيروان خويش سفارش نموده تنها بر انجام اين دو همديگر را يارى رسانند:

«و تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‌ ...»[١]

و همديگر را بر برّ و تقوا يارى كنيد.

«بِرّ» به معناى توسعه در كار خير[٢] و «تقوا» حفظ و استقامت نفس در برابر فرمان‌هاى الهى و خوددارى از ارتكاب محرمات است. بر اين اساس، تقوا در دو جنبه انجام واجبات و ترك محرمات كاربرد دارد و برّ در جنبه كارهاى نيك، اعم از واجبات و مستحبات، در هر حال اين دو كلمه تمام نيكويى‌ها را شامل مى‌شود و ديدگاه قرآن، مددرسانى به همنوعان در همه كارهاى نيك است؛ خواه ترك زشتى باشد يا انجام كارهاى خير و گسترش آن، البته زشتى و زيبايى كارها بايد به تأييد عقل و شرع برسد و عقربه تعاون انسان‌ها بايد جهت‌گيرى عقلى و شرعى داشته باشد و نظر به اينكه عقل همه انسان‌ها توان درك همه خوبى‌ها و تميز زشتى‌ها را ندارد، بايد عقل را مقيّد به شرع كرد و در نهايت گفت؛ تعاون منحصر است در كارهاى شرع پسند.

حيطه كاربردى: مسلمانان در همه كارهاى نيك بايد همديگر را يارى كنند و برنامه‌هاى فردى و اجتماعى آنان بايد بر محور تعاون، طراّحى‌

[١] - مائده( ٥)، آيه ٢.

[٢] - مفردات، راغب اصفهانى، واژه برّ.