اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ٢٠٠ - طرح نظارت عمومى

خويش را به كار گيرند تا خاندان خود را در مسير خير و صلاح دين و دنيا حركت دهند و از شرّ و پليدى بپرهيزانند تا گرفتار آتش فساد و تباهى و در نتيجه دوزخ قهر الهى نگردند.

ب- نظارت ملّت نسبت به دولت‌

كارگزاران دولتى- اعمّ از مديران عالى، ميانى و كارمندان جزء- ممكن است بر اثر درگيرى شغلى، خواسته يا ناخواسته، دچار نوعى عملزدگى، انحراف، كم كارى و مانند آن شوند كه به طور طبيعى، فساد ادارى و حكومتى را در پى خواهد داشت.

از اين رو اسلام، به صراحت از مسلمانان خواسته تا با چشم و گوش باز، همه كارهاى دولت را زير نظر داشته باشند و در صورت مشاهده كم‌ترين تخلّف، كارگزاران را به اشتباهشان واقف سازند، همچنين نظريات اصلاحى خود را در همه زمينه‌ها در اختيار دولت گذارند و از هيچ گونه همكارى و خيرخواهى دريغ نورزند. چنين نظارتى نه تنها دخالت در كارهاى دولت، كارشكنى و مزاحمت محسوب نمى‌شود، بلكه از حقوق خدشه‌ناپذير ملّى شمرده شده است و آن كه رأى مى‌دهد، حقّ نظارت هم دارد. به تعبير اميرمؤمنان صلوات اللّه عليه:

«... امَّا حَقّى‌ عَلَيْكُمْ فَالْوَفاءُ بِالْبَيْعَةِ وَ النَّصيحَةُ فِى الْمَشْهَدِ وَ الْمَغيبِ ...»[١]

امّا حق من بر شما اين است كه به ميثاق خود وفادار باشيد و آشكارا و نهان (براى دولت) خيرخواهى كنيد.

[١] - نهج البلاغه، خطبه ٣٤، ص ١١٤.