اصول اخلاق اجتماعى - پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه - الصفحة ١١٠ - اصالت و ضرورت

شهيد راه عدالت- امام على صلوات اللّه عليه- بيانى زيبا و رسا در تشريح عدالت دارد و در پاسخ اين پرسش كه «عدالت بهتر است يا سخاوت؟» مى‌فرمايد:

«الْعَدْلُ يَضَعُ الْامُورَ مَواضِعَها وَ الْجُودُ يُخْرِجُها مِنْ جَهَتِها، الْعَدْلُ سائِسٌ عامٌّ وَ الْجُودُ عارِضٌ خاصٌّ فَالْعَدْلُ اشْرَفُهُما وَ افْضَلُهُما»[١]

عدالت، كارها را در جايگاه خود قرار مى‌دهد ولى سخاوت آنها را از مدار خويش خارج مى‌سازد، دادگرى، تنظيم‌گر فراگير است و سخاوت، نورسيده محدود. بنابراين از ميان اين دو، عدالت شريفتر و برتر است.

اصالت و ضرورت‌

خردمندان عالم جملگى اتفاق نظر دارند كه حقوق انسان‌ها در همه زمينه‌ها بايد مراعات گردد و به هيچ فردى ستم نشود، همه بايد در برابر قانون يكسان باشند، حقوق ضعيفان پايمال نگردد و در يك كلام عدالت اجتماعى پياده شود، اسلام نيز عدالت اجتماعى را به عنوان يك اصل ضرورى و خدشه‌ناپذير مطرح كرده مى‌فرمايد:

«انَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْاحْسانِ ...»[٢]

خداوند به دادگرى و احسان فرمان مى‌دهد.

و در آيه‌اى ديگر مى‌خوانيم كه سودجويى شخصى و خانوادگى نبايد

[١] - نهج‌البلاغه، حكمت ٤٢٩، ص ١٢٩٠.

[٢] - نحل( ١٦)، آيه ٩٠.