پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٥٢ - بخش دوم رساله حقوق

جايى كه ما مى‌دانيم امام سجاد عليه السّلام در اين عرصه كه همه اصول اخلاقى، تربيتى و نظم جامعه بر پايه آن استوار گرديده است گوى سبقت از همه دانشمندان و قانون‌دآنان دنياى اسلام ربوده است.

امام عليه السّلام اين كتاب عظيم را نگاشته و به يكى از ياران خود هديه كرده و دانشمند بزرگ راستگو ثابت بن ابى صفيّه معروف به ابو حمزه ثمالى كه شاگرد آن حضرت بوده آن را از ايشان روايت كرده و بزرگانى چون شيخ صدوق در كتاب خصال، ثقة الاسلام كلينى در كتاب كافى و حسن بن على بن حسين بن شعبه حرّانى در كتاب تحف العقول كه همه از منابع قديمى و مطمئن مى‌باشند اين رساله را با سندهاى خود از ابو حمزه نقل كرده‌اند.

امام عليه السّلام در اين رساله قبل از بيان حقوق به اين نكته اشاره مى‌فرمايد كه حقوقى انسان را احاطه كرده كه شناخت آن‌ها بر او واجب است، پس به بيان بزرگترين حق كه حقوق مربوط به خداوند متعال است پرداخته و پس از آن حقوقى را كه خداوند براى انسان قرار داده از آن منشعب مى‌فرمايد و با ديدى الهى انواع روابط انسان با خويشتن خويش را بيان مى‌فرمايد، سپس دامنه بحث را به رابطه انسان با محيط زندگى او كه شامل رهبران و پيروان و مردم و زمامداران است كشانده به بيان انواع و مراتب پيشوايان و پيروان پرداخته و سپس روابط ديگرى چون رابطه با خويشاوندان، خانواده و اعضاى آن حتى غلامان و كنيزان و پس از آن ساير حق‌داران چون اذان‌گوى مسجد، امام جماعت، همنشين، شريك طلبكار، دشمن، مشورت‌خواه، مشورت‌كننده، نصيحت‌جو، پنددهنده، سؤال‌كننده، سؤال‌شونده، بزرگ، كوچك و ... را