پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٢٧ - مراحل حركت مبارزاتى ائمه طاهرين عليهم السلام

اولين مرحله از زمان وفات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله آغاز شده و در زمان امامت حضرت على، امام حسن، امام حسين و امام سجاد عليهم السّلام جلوه‌گر بوده است، اين مرحله به تعبيرى مرحله جدا شدن از پيامدهاى انحراف بعد از پيامبر بود، اين بزرگواران اگرچه امكان براندازى رهبرى منحرف را نداشتند، اما با هدف حفظ عناصر اصلى رسالت دست به عمليات مصون‌سازى زده موفق به آشكار كردن نادرستى آن رهبرى براى امت و صيانت از اصل رسالت اسلامى شدند.

به‌طور كلى ائمه عليهم السّلام علاوه‌بر كوشش فراوان در جهت ايجاد و تشكيل مجموعه مؤمن و صالحى به رهبرى خود، هيچ‌گاه در امور مربوط به نظام اسلام و امت مسلمان، امت و دولت را از حمايت خود بى‌نصيب نمى‌گذاشتند.

دومين مرحله مبارزاتى ائمه عليهم السّلام كه از نيمه دوم زندگانى شريف امام سجاد عليه السّلام آغاز و تا زمان امام كاظم عليه السّلام امتداد يافته است داراى دو ويژگى عمده است:

١. پس از توفيق ائمه عليهم السّلام در آشكار ساختن نادرستى خط خلافت و حساس كردن مردم نسبت به عوامل تشديدكننده انحراف پس از وفات رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در مركز رهبرى عالم اسلام، كوشش آن بزرگواران در اين راه مصروف شد كه دستگاه خلافت را از نظر قدرت دفاع علمى و اعتقادى خلع سلاح كنند چراكه دستگاه براى نگهدارى خود به تقويت گروهى از عالم‌نمايان و محدثان كه مصداق بارز (وعاظ السلاطين) بودند پرداخته بودند تا با تأييد ايشان و ترويج ولايت آنان به حكومت خود رنگ و لعاب شرع دهند.

٢. دومين ويژگى اين مرحله از مبارزه ائمه عليهم السّلام پرورش طبقه درستكارى بود كه شالوده آن در مرحله اول مبارزه ريخته شده بود ايشان در اين مرحله به تهيه طرح تفصيلى و تشريح خط رسالت كه خود [از جانب خدا] امين بر