پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٨٢ - نقش تاريخى صحيفه سجاديه

خود را از قرآن و سنت داشته باشد مشعل كتاب و سنت را بر دوش گيرد.

اولين گام در اين راه كاشتن بذر اجتهاد براى ريشه‌دار كردن شخصيت اسلامى امت اسلام بود، كارى كه امام سجاد عليه السّلام به آن همت گمارد و در مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بنيان حلقه درس و بحث نهاد.

٢. دومين خطرى كه در آن عصر جامعه مسلمان را تهديد مى‌كرد، موج رفاه‌زدگى بود كه پس از آن گسترش وحشتناك، بر جامعه اسلامى حكمفرما گرديده بود، چراكه امواج رفاه‌زدگى بر هرجامعه‌اى تسلط پيدا كند آن را به ورطه غرق شدن در لذت‌هاى دنيا، زياده‌روى در تجملات فريبنده اين زندگى محدود و به خاموشى گراييدن شعور انسانى مى‌افكند، شعورى كه همواره از آتش ارزش‌هاى اخلاقى و اتصال روحى با خداوندگار جهان و ياد روز رستاخيز گرمى گرفته و اين اتصال موجب پيدايش اهداف والايى در او مى‌گرديده است.

اين همان چيزى بود كه در عصر امام سجاد عليه السّلام به وقوع پيوست، كافى است به كتاب «اغانى» ابو الفرج اصفهانى نگاهى بياندازيم تا حقيقت امر بر ما روشن شود.

امام عليه السّلام اين خطر را احساس كرده و به مقابله با آن پرداختند، آن حضرت دعا را پايه اين مبارزه قرار دادند و صحيفه سجاديه از نتايج اين كار است، اين پيشواى بزرگ با بهره‌گيرى از بلاغت بى‌مانند و توانايى بيش از حد خويش در به‌كارگيرى روش‌هاى بيانى و عبارت‌پردازى عربى و به مدد تفكرات الهى خود كه پرده از دقيقترين و با شكوهترين حقايق برمى‌داشت، توانست رابطه انسان با خدا و مبدأ و معاد را به تصوير كشيده و به ارزش‌هاى اخلاقى و حقوقى كه بر هرانسانى واجب بوده و نتيجه رابطه فوق مى‌باشد عينيت بخشد.